Քաղցր կարտոֆիլի վերամշակման ոլորտում Քենիայում ներդրվել է միկրոալիքային տեխնոլոգիա, որը հնարավորություն է տալիս ստանալ երկար պահպանվող խյուս՝ առանց մշտական սառնարանային պահպանման անհրաժեշտության։ Տեխնոլոգիան կիրառվում է նարնջագույն միջուկով քաղցր կարտոֆիլի՝ Orange-Fleshed Sweet Potato (OFSP) վերամշակման համար։

Քենիայի Մակուենի շրջանում գործող Burton and Bamber ընկերությունը, համագործակցելով International Potato Center-ի (CIP) և այլ գործընկերների հետ, գործարկել է երկրի առաջին առևտրային միկրոալիքային վերամշակման արտադրամասը։

Ի՞նչ է փոխում միկրոալիքային մշակումը

Տեխնոլոգիայի հիմքում շարունակական հոսքով միկրոալիքային տաքացումն է։ Այն թույլ է տալիս արագ և համաչափ ջերմային մշակման ենթարկել քաղցր կարտոֆիլի խյուսը՝ ստանալով ասեպտիկ, երկար պահպանվող արտադրանք։

Ըստ հրապարակված տեղեկությունների՝ ստացված խյուսը կարող է պահպանվել ավելի քան մեկ տարի սենյակային ջերմաստիճանում։ Սա վերամշակողին հնարավորություն է տալիս նվազեցնել սառնարանային պահեստավորման և տեղափոխման անհրաժեշտությունը։

Տեխնոլոգիայի կարևոր առավելություններից մեկն այն է, որ արագ ջերմային մշակումը կարող է ավելի լավ պահպանել արտադրանքի գույնը, համը և սննդային հատկությունները՝ համեմատած որոշ ավանդական ջերմային գործընթացների հետ։

Խյուսը կարող է մասամբ փոխարինել ցորենի ալյուրին

Նարնջագույն միջուկով քաղցր կարտոֆիլի խյուսի կիրառման մեկ այլ կարևոր ուղղությունը սննդի արդյունաբերությունն է։

International Potato Center-ի տվյալներով՝ այն կարող է օգտագործվել թխված և տապակված արտադրատեսակներում՝ ցորենի ալյուրի մոտ 30–60 տոկոսը փոխարինելու համար։ Այդպիսի կիրառումը կարող է միաժամանակ ավելացնել արտադրանքի սննդային արժեքը և նվազեցնել որոշ արտադրական ծախսեր։

Քաղցր կարտոֆիլի նարնջագույն տեսակները հարուստ են բետա-կարոտինով, որը օրգանիզմում վիտամին A-ի նախորդն է։ Այդ պատճառով նման հումքը դիտարկվում է ոչ միայն որպես գյուղատնտեսական արտադրանք, այլև որպես սննդամթերքի հարստացման բաղադրիչ։

Նոր շուկա գյուղատնտեսական արտադրողների համար

Այս տեխնոլոգիայի տնտեսական նշանակությունը միայն արտադրանքի պահպանման ժամկետի երկարացումը չէ։

Քաղցր կարտոֆիլը կարող է վերածվել ավելի բարձր ավելացված արժեք ունեցող արտադրանքի՝ խյուսի, հացի, խմորեղենի, խորտիկների և այլ սննդամթերքի բաղադրիչի։ Այդպիսով արտադրողը կարող է վաճառել ոչ միայն թարմ արմատապտուղը, այլև վերամշակված հումք՝ ավելի երկար պահպանման ժամկետով։

Քենիայում այս մոդելը նաև կապում է վերամշակող ձեռնարկությանը փոքր գյուղատնտեսական տնտեսությունների հետ՝ ստեղծելով կայուն իրացման շուկա քաղցր կարտոֆիլի արտադրողների համար։

Ի՞նչ նշանակություն կարող է ունենալ Հայաստանի համար

Հայաստանում քաղցր կարտոֆիլը դեռևս հիմնական գյուղատնտեսական մշակաբույսերից չէ, սակայն վերամշակման այս մոդելը հետաքրքիր է նաև հայկական ագրոպարենային համակարգի տեսանկյունից։

Եթե նման տեխնոլոգիան հարմարեցվի տեղական պայմաններին, հնարավոր կլինի գյուղատնտեսական հումքը վերածել ավելի երկար պահպանվող արդյունաբերական բաղադրիչի և այն օգտագործել հացաբուլկեղենի, հրուշակեղենի ու այլ սննդամթերքի արտադրությունում։

Այս մոտեցումը ցույց է տալիս նաև ավելի լայն միտում՝ գյուղատնտեսական արտադրանքի արժեքը ստեղծվում է ոչ միայն դաշտում, այլև վերամշակման փուլում։

Քաղցր կարտոֆիլի դեպքում թարմ արմատապտուղը վերածվում է արդյունաբերական հումքի, որը կարող է ամիսներով պահպանվել, տեղափոխվել առանց մշտական սառեցման և օգտագործվել տարբեր սննդամթերքների արտադրությունում։

Ուստի միկրոալիքային վերամշակման տեխնոլոգիան կարելի է դիտարկել ոչ միայն որպես սննդի պահպանման նոր մեթոդ, այլև որպես գյուղատնտեսական հումքի ավելացված արժեքի ստեղծման գործիք։