Մրգերի, բանջարեղենի և այլ գյուղմթերքի վերամշակման գործարաններում ավտոմատացումը մտնում է նոր փուլ․ ռոբոտներն աստիճանաբար միավորվում են արհեստական բանականության, տեսողության համակարգերի և ինքնավար շարժական մեքենաների հետ։
Գյուղմթերքի վերամշակման ժամանակ ամենաշատ կրկնվող աշխատանքներից մի քանիսը՝ ապրանքի տեղափոխումը, տուփերի ձևավորումը, բեռնումը, փաթեթավորումն ու պատրաստի արտադրանքի դասավորումը, արդեն կարող են ավտոմատացվել։
Սեպտեմբերի 13-ին հրապարակված նոր տեղեկության համաձայն՝ KUKA Robotics-ը սննդի արտադրության և փաթեթավորման ոլորտի համար ներկայացնում է համագործակցող ռոբոտների, պալետավորման համակարգերի և ինքնավար շարժական ռոբոտների համադրությամբ լուծումներ։ Դրանք նախատեսվում է ցուցադրել 2026 թվականի PACK EXPO ցուցահանդեսում։
Ռոբոտը միայն «ձեռքը» չէ
Նոր մոտեցման ամենակարևոր տարբերությունն այն է, որ խոսքը մեկ ռոբոտի մասին չէ։
Արտադրական գծում կարող են միասին աշխատել՝
- արտադրանքը տեղափոխող ինքնավար շարժական ռոբոտներ,
- տուփերը ձևավորող և բեռնավորող ռոբոտներ,
- պատրաստի տուփերը դասավորող պալետավորման ռոբոտներ,
- համագործակցող ռոբոտներ,
- կառավարման և մոդելավորման ծրագրային համակարգեր։
KUKA-ի ներկայացրած լուծումներից մեկը, օրինակ, միավորում է արդյունաբերական ռոբոտը և ինքնավար շարժական ռոբոտը, որպեսզի պատրաստի պալետը հեռացվի առանց արտադրական գործընթացը դադարեցնելու։
Այսինքն՝ նպատակը ոչ թե պարզապես աշխատողին մեկ ռոբոտով փոխարինելն է, այլ արտադրական գործընթացի տարբեր օղակները միմյանց կապելը։
Արհեստական բանականությունը մտնում է արտադրական գիծ
Նոր համակարգերի մեկ այլ կարևոր բաղադրիչը ծրագրային ապահովումն է։
KUKA-ի iiQKA.OS2 համակարգը ներկայացվում է որպես AI-ի հնարավորություններով կառավարման միջավայր, իսկ iiQWorks.Sim-ը հնարավորություն է տալիս արտադրական ռոբոտային բջիջը նախապես մոդելավորել, ծրագրավորել և փորձարկել՝ նախքան այն իրական արտադրությունում տեղադրելը։
Սա հատկապես կարևոր է այն գործարանների համար, որտեղ արտադրանքի տեսակը կամ փաթեթավորման ձևը հաճախ փոխվում է։
Օրինակ՝ նույն գիծը կարող է աշխատել տարբեր չափի արկղերով կամ տարբեր ապրանքների փաթեթներով՝ առանց ամբողջ համակարգը զրոյից կառուցելու։
Իսկ ի՞նչ կապ ունի սա գյուղմթերքի հետ
Շատ ուղիղ կապ ունի։
Պատկերացնենք մրգի վերամշակման փոքր կամ միջին գործարան։
Խնձորը կամ ծիրանը հասնում է արտադրամաս։
Այն տեսակավորվում է, լվացվում, վերամշակվում, փաթեթավորվում և վերջում տեղադրվում արկղերի կամ պալետների վրա։
Այս շղթայի բոլոր փուլերը չէ, որ պետք է ավտոմատացվեն։
Բայց հատկապես կրկնվող և ֆիզիկապես ծանր աշխատանքները կարող են դառնալ ռոբոտացման առաջին թեկնածուները։
Օրինակ՝ պատրաստի արկղերի բարձրացումը, տեղափոխումը և պալետավորման աշխատանքը կարող է ավտոմատացվել՝ մարդուն թողնելով որակի վերահսկման և ավելի բարդ գործողությունների վրա։
Ռոբոտը կարող է աշխատել նաև սննդի հետ
Սննդի արտադրությունում ռոբոտների համար պահանջները սովորական արդյունաբերությունից ավելի խիստ են։
Սննդի հետ աշխատող որոշ ռոբոտներ նախագծվում են հիգիենիկ պայմանների համար և կարող են ունենալ սննդի արդյունաբերության համար նախատեսված հատուկ քսանյութեր ու պաշտպանություն։
KUKA-ն, օրինակ, առաջարկում է սննդի հետ աշխատելու համար նախատեսված ռոբոտային լուծումներ՝ տեսակավորման, փաթեթավորման և այլ գործողությունների համար։ Ընկերության որոշ մոդելներ նախատեսված են նաև անմիջական սննդային արտադրանքի հետ աշխատանքի համար։
Սա կարո՞ղ է հասանելի դառնալ Հայաստանի վերամշակողներին
Ամբողջությամբ ռոբոտացված գործարանը Հայաստանի փոքր և միջին վերամշակողի համար, բնականաբար, կարող է շատ թանկ լինել։
Բայց այստեղ կա մեկ կարևոր հանգամանք․ ավտոմատացումը պարտադիր չէ սկսել ամբողջ գործարանից։
Տնտեսությունը կարող է ընտրել այն աշխատանքը, որտեղ մարդկային աշխատանքի ծախսը, կրկնվող գործողությունների քանակը կամ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունը ամենաբարձրն է։
Օրինակ՝
մեկ ռոբոտ → մեկ կոնկրետ աշխատանք → արտադրողականության աճ → հետո հաջորդ փուլ։
Այս մոտեցումը կարող է ավելի իրատեսական լինել, քան միանգամից ամբողջ արտադրական գիծը ավտոմատացնելը։
Գյուղմթերքի վերամշակման հաջորդ մրցակցային առավելությունը
Հայաստանի համար սա հատկապես հետաքրքիր է, քանի որ գյուղատնտեսական արտադրանքի ավելացումը ինքնին բավարար չէ։
Եթե բերքը վերամշակվում է, փաթեթավորվում և ստանում ավելի երկար պահպանման ժամկետ, դրա արժեքը կարող է զգալիորեն բարձրանալ։
Իսկ եթե վերամշակողը կարողանում է նույն աշխատանքը կատարել ավելի արագ, կայուն որակով և ավելի քիչ ձեռքի աշխատանքով, դա արդեն դառնում է մրցակցային առավելություն։
Հետևաբար, ապագայի վերամշակման գործարանը կարող է ունենալ ոչ միայն ավելի մեծ արտադրական հզորություն, այլև ավելի քիչ ձեռքով կրկնվող գործողություններ։
Ռոբոտացումը, այս իմաստով, գյուղմթերքի վերամշակման համար պարզապես տեխնոլոգիական նորություն չէ։
Այն կարող է դառնալ հաջորդ հարցի պատասխանը՝ ինչպես նույն քանակի հումքից ստանալ ավելի շատ, ավելի արագ և ավելի կայուն որակով պատրաստի արտադրանք։