Գյուղացին հաճախ իր բերքը վաճառում է հենց այն պահին, երբ այն հավաքում է։ Սակայն նույն արտադրանքը կարող է զգալիորեն ավելի մեծ արժեք ունենալ, եթե այն մաքրվի, տեսակավորվի, փաթեթավորվի կամ վերամշակվի։
Եգիպտոսի Նեղոսի դելտայում այս գաղափարը փորձում են դարձնել գյուղական բիզնեսի մոդել՝ ներգրավելով հատկապես կանանց։
Բեհեյրա նահանգում փոքր ֆերմերային տնտեսությունների կանայք ներգրավվում են գյուղմթերքի վերամշակման, տեսակավորման և շուկայական պատրաստման գործընթացներում։ Նախաձեռնության նպատակներից մեկն այն է, որ գյուղացին միայն հումք չվաճառի, այլ կարողանա իր արտադրանքի ավելի մեծ մասը պահել արժեքային շղթայի ներսում։
Միևնույն բերքը՝ տարբեր արժեքով
Օրինակներից մեկը արտիճոկն է։
Եթե ֆերմերը այն վաճառում է անմիջապես դաշտից, գնորդը հետագա աշխատանքներն ինքն է իրականացնում՝ մաքրում, տեսակավորում, փաթեթավորում և շուկա հասցնում։
Նոր մոտեցման դեպքում այդ գործընթացի մի մասը կատարվում է հենց գյուղական համայնքում։
Այսինքն՝ նույն գյուղմթերքը ստանում է լրացուցիչ արժեք՝ դեռ մինչև շուկա հասնելը։
Ինչու են այստեղ կարևոր կանայք
Գյուղական բնակավայրերում կանայք հաճախ ներգրավված են գյուղատնտեսական աշխատանքի մեջ, սակայն նրանց աշխատանքը միշտ չէ, որ վերածվում է առանձին եկամտի կամ բիզնեսի։
Վերամշակման և արժեքի ավելացման գործընթացներում նրանց ներգրավումը հնարավորություն է տալիս ստեղծել նոր զբաղվածություն հենց համայնքում՝ առանց ամբողջ արտադրությունը քաղաք տեղափոխելու։
Այս մոդելի գաղափարը պարզ է․ բերքը թողնում է գյուղը, բայց դրա ստեղծած ամբողջ արժեքը պարտադիր չէ, որ գյուղից հեռանա։
Հումքից՝ պատրաստի արտադրանք
Այս մոտեցումը կարող է կիրառվել բազմաթիվ գյուղմթերքների դեպքում։
Մրգերը կարելի է վերածել չրերի, մուրաբաների կամ հյութերի, բանջարեղենը՝ պահածոների կամ սառեցված արտադրանքի, կաթը՝ պանրի և այլ կաթնամթերքի։
Արդյունքում ֆերմերը կախված չէ միայն թարմ բերքի տվյալ օրվա գնից։
Եթե շուկայում տվյալ պահին ապրանքի գինը ցածր է, վերամշակումը կարող է դառնալ բերքը պահպանելու և ավելի ուշ վաճառելու հնարավորություն։
Հայաստանի համար էլ ծանոթ խնդիր է
Հայաստանում նույնպես ֆերմերների համար ամենամեծ խնդիրներից մեկը ոչ միշտ է արտադրությունը։ Շատ դեպքերում խնդիրը բերքը շահավետ իրացնելն է։
Հատկապես սեզոնային առատ բերքի ժամանակ շուկան կարող է միաժամանակ մեծ քանակությամբ նույն արտադրանքը ստանալ, ինչի հետևանքով գինը նվազում է։
Այստեղ վերամշակումը կարող է փոխել իրավիճակը։
Օրինակ՝ մեծ քանակությամբ լոլիկը պարտադիր չէ ամբողջությամբ վաճառել թարմ վիճակում։ Մի մասը կարելի է վերածել տոմատի մածուկի կամ սոուսի, մրգերը՝ չրի կամ պահածոյի, իսկ որոշ բանջարեղեններ՝ սառեցված արտադրանքի։
Այս դեպքում ֆերմերը փորձում է վաճառել ոչ միայն կիլոգրամ գյուղմթերք, այլ պատրաստի ապրանք։
Ամենակարևոր հարցը
Սակայն փոքր ֆերմերի համար սեփական վերամշակման արտադրամաս ստեղծելը միշտ չէ, որ իրատեսական է։
Այստեղ կարող են կարևոր դեր ունենալ կոոպերատիվները և գյուղական փոքր վերամշակման կենտրոնները։
Մի քանի ֆերմեր կարող են համատեղ օգտագործել նույն սարքավորումները, միասին փաթեթավորել արտադրանքը և շուկա դուրս գալ ավելի մեծ ծավալով։
Այս մոդելի դեպքում կանանց մասնակցությունը նույնպես կարող է դառնալ ոչ միայն սոցիալական ծրագիր, այլ իրական գյուղական ձեռնարկատիրություն։
Գլխավոր դասը
Եգիպտոսի փորձը ցույց է տալիս մի պարզ բան․ գյուղատնտեսական եկամուտը կարելի է ավելացնել ոչ միայն ավելի շատ բերք ստանալով։
Երբ գյուղմթերքը դաշտից դուրս է գալիս արդեն մաքրված, տեսակավորված, փաթեթավորված կամ վերամշակված վիճակում, գյուղում ստեղծվում է արժեքի ևս մեկ օղակ։
Իսկ այդ օղակը կարող է նշանակել նոր աշխատանք, լրացուցիչ եկամուտ և ավելի քիչ կախվածություն հումքի գնի տատանումներից։