Հայաստանում գյուղմթերքի վերամշակման և պահպանման հնարավորությունների ընդլայնման ուղղությամբ նոր քայլ է արվում։ Պետական գնումների համակարգում հրապարակվել է մրգերի և բանջարեղենի արտադրական չորանոցների ձեռքբերման գնման ընթացակարգ։
Գնումը իրականացվում է ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարության «Բնապահպանական ծրագրերի իրականացման գրասենյակ» պետական հիմնարկի կարիքների համար։ Գնման ընթացակարգի ծածկագիրն է ՀՀ-ԲԾ-Ա-ԳՀԱՊՁԲ-26/57։ Հայտերի ներկայացման վերջնաժամկետը սահմանված էր օգոստոսի 27-ը։
Ինչու է չորացումը կարևոր գյուղմթերքի համար
Մրգերի և բանջարեղենի չորացումը գյուղմթերքի պահպանման և վերամշակման այն ուղղություններից է, որը թույլ է տալիս թարմ արտադրանքը վերածել ավելի երկար պահպանման ժամկետ ունեցող ապրանքի։
Սա հատկապես կարևոր է սեզոնային արտադրության պայմաններում, երբ բերքի մեծ ծավալը շուկա է մտնում կարճ ժամանակահատվածում։ Եթե ամբողջ բերքը հնարավոր չէ իրացնել թարմ վիճակում, վերամշակումը կարող է դառնալ ավելցուկային արտադրանքի օգտագործման և գյուղատնտեսական կորուստների նվազեցման միջոց։
Չորացված մրգերն ու բանջարեղենը նաև կարող են ունենալ ավելի բարձր ավելացված արժեք և արտահանման լրացուցիչ հնարավորություններ ստեղծել։
Պետությունն արդեն աջակցում է չորացված արտադրանքի արտահանմանը
Գյուղմթերքի չորացման ուղղության նկատմամբ պետական հետաքրքրությունը միայն սարքավորումների ձեռքբերմամբ չի սահմանափակվում։
Կառավարության գործող աջակցության միջոցառմամբ արտահանվող չորացրած մրգի կամ բանջարեղենի յուրաքանչյուր կիլոգրամի համար նախատեսված է 500 դրամ փոխհատուցում։
Այսինքն՝ ձևավորվում է մի շղթա՝ արտադրանք → վերամշակում → չորացում → արտահանում, որի տարբեր փուլերում պետական աջակցություն է նախատեսվում։
Կարո՞ղ է սա օգնել գյուղմթերքի կորուստների նվազեցմանը
Հայաստանի գյուղատնտեսության կարևոր խնդիրներից մեկը սեզոնային արտադրանքի իրացման հարցն է։ Երբ շուկայում միաժամանակ մեծ քանակությամբ նույն արտադրանք է հայտնվում, գների անկման վտանգը մեծանում է։
Վերամշակման հնարավորությունների ընդլայնումը կարող է այդ խնդրի լուծման տարբերակներից մեկը դառնալ։ Գյուղացին կարող է ունենալ իր արտադրանքը թարմ վիճակում վաճառելուց բացի նաև այն վերամշակողին հանձնելու հնարավորություն։
Սա հատկապես արդիական է մրգերի համար, որոնց բերքահավաքը հաճախ կարճ ժամանակահատվածում է կատարվում։
Հումքից՝ ավելի բարձր արժեք ունեցող արտադրանք
Գյուղատնտեսական հումքի վերամշակման հիմնական առավելություններից մեկն այն է, որ արտադրանքը կարող է շուկայում հայտնվել արդեն նոր ձևով և ավելի երկար պահպանման ժամկետով։
Օրինակ՝ թարմ մրգի փոխարեն հնարավոր է ստանալ չիր, իսկ բանջարեղենից՝ չորացված արտադրանք։ Այդ ապրանքները կարող են վաճառվել ոչ միայն ներքին շուկայում, այլև արտահանվել։
Կառավարության տվյալներով՝ վերջին ամիսներին Հայաստանը զգալի քայլեր է կատարում գյուղատնտեսական արտադրանքի արտահանման աշխարհագրությունը ընդլայնելու ուղղությամբ։ Պետական աջակցության ծրագրերի շրջանակում չորացրած մրգերն ու բանջարեղենը ևս ներառված են արտահանման փոխհատուցման ենթակա արտադրանքի ցանկում։
Հաջորդ կարևոր հարցը՝ ո՞ւմ են հասնելու այդ հնարավորությունները
Չորացման սարքավորումների ձեռքբերումը ինքնին դեռ չի նշանակում, որ գյուղացիների համար վերամշակման հնարավորությունները անմիջապես կավելանան։
Կարևոր է հասկանալ՝ որտեղ են տեղադրվելու սարքավորումները, ինչ ծավալով են աշխատելու, որ արտադրողներն են օգտվելու դրանցից և ինչ պայմաններով է իրականացվելու գյուղմթերքի մթերումն ու հետագա վերամշակումը։
Եթե այդ ենթակառուցվածքը կապվի գյուղացիական տնտեսությունների հետ, այն կարող է նպաստել բերքի կորուստների նվազեցմանը, գյուղմթերքի ավելացված արժեքի բարձրացմանը և վերամշակված արտադրանքի արտահանման աճին։
Այս առումով առաջիկայում կարևոր կլինի հետևել ոչ միայն սարքավորումների ձեռքբերմանը, այլև դրանց իրական օգտագործման արդյունավետությանը և գյուղատնտեսական արտադրողների համար ստեղծվող տնտեսական արդյունքին։