Հայկական ջերմոցային տնտեսությունը կարող է մրցակցել միջազգային շուկաներում ոչ միայն արտադրանքի որակով, այլև արտադրության, պահպանման և տեղափոխման ամբողջական համակարգով։ Արագածոտնի մարզի Նոր Եդեսիա բնակավայրում գործող Agro Prom ընկերությունը 10 հեկտար բարձր տեխնոլոգիական ջերմոցում լոլիկ է աճեցնում և սեփական սառնարանային բեռնատարներով արտահանում Եվրոպա ու Մերձավոր Արևելք։
FreshPlaza-ի նոյեմբերի 6-ի հրապարակման համաձայն՝ ընկերության օրական արտադրությունը կազմում է 18–20 տոննա։ Արտադրանքն արդեն մատակարարվել է Իտալիա, Գերմանիա, Լատվիա, Իսպանիա, Ռումինիա, Բուլղարիա, ինչպես նաև Արաբական Միացյալ Էմիրություններ, Օման և Կատար։
Արտադրություն՝ ամբողջ տարվա ընթացքում
Ջերմոցը կառուցվել է ծովի մակարդակից ավելի քան 1100 մետր բարձրության վրա։ Ընկերության սեփականատեր Հայկ Հունանյանի ներկայացմամբ՝ տեղանքի ընտրության ժամանակ հաշվի են առնվել արևային ճառագայթման բարձր մակարդակը, ստորերկրյա ջրերի հասանելիությունը և շրջակայքում այլ ջերմոցների բացակայությունը։
Տնտեսությունն ունի 350 մետր խորությամբ հորատանցք։ Ջուրը զտվում է և կարգավորվում լոլիկի աճեցման համար անհրաժեշտ ցուցանիշներով։ Ամռանը սառը ստորերկրյա ջուրն օգտագործվում է նաև ջերմոցի հովացման համակարգում։
Ձմռանը ջերմոցը տաքացվում է գազով, իսկ լուսավորության համար կիրառվում են LED համակարգեր։ Ամռանը ջերմաստիճանը կարգավորվում է օդափոխության, մառախուղային հովացման և տանիքի հատուկ ծածկույթի միջոցով։
Ընկերության տվյալներով՝ առաջին բերքը ստացվել է տնկումից 110 օր անց, իսկ բերքահավաքը շարունակվում է մոտ 240 օր։
Արհեստական բանականություն և ռոբոտային վերահսկողություն
Արտադրության կառավարման համար կիրառվում է LUNA համակարգը՝ IUNU ընկերության տեխնոլոգիական հարթակը։ Ինքնավար շարժվող ռոբոտը շրջում է ջերմոցում և սկանավորում բույսերը՝ հետևելով պտուղների քաշին, հասունացման աստիճանին, վնասատուների առկայությանը և բույսերի ընդհանուր վիճակին։
Տվյալներն օգտագործվում են արտադրական գործընթացների վերլուծության և կառավարման համար։ Ընկերության ղեկավարի խոսքով՝ ռոբոտի դիտարկումները համեմատվում են մասնագետների գնահատականների հետ, քանի որ մարդկային և տեխնոլոգիական վերահսկողությունը լրացնում են միմյանց։
Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ավելի վաղ նկատել հնարավոր խնդիրները և ավելի ճշգրիտ պլանավորել բերքահավաքը։
Սեփական սառնարանային բեռնատարներ՝ արտահանման համար
Agro Prom-ը ներդրումներ է կատարել նաև արտադրանքի տեղափոխման համակարգում։ Ընկերությունն ունի 20 Volvo սառնարանային բեռնատար՝ Schmitz Cargobull կցորդներով։ Հրապարակման համաձայն՝ նախատեսվում է ձեռք բերել ևս 30 մեքենա։
Սեփական տրանսպորտը հնարավորություն է տալիս վերահսկել արտադրանքի տեղափոխման պայմանները և նվազեցնել միջնորդներից կախվածությունը։ Ընկերությունը փորձում է արդյունավետ օգտագործել նաև վերադարձի երթուղիները․ Եվրոպայից Հայաստան վերադառնալիս բեռնատարները տեղափոխում են պարարտանյութեր և այլ ապրանքներ։
Ընկերությունը եվրոպական շուկայում դեռ աշխատում է առևտրային գործընկերների միջոցով, որոնք արտադրանքը մատակարարում են խոշոր մանրածախ ցանցերին։ Մերձավոր Արևելքում ունի նաև ուղղակի կապեր գնորդների հետ։
Հաջորդ քայլը՝ պղպեղի արտադրություն
Ընկերությունը նախատեսում է կառուցել ևս 10 հեկտար ջերմոց՝ կարմիր, կանաչ և նարնջագույն քաղցր պղպեղի արտադրության համար։ Արտադրանքը նույնպես նախատեսվում է արտահանել Եվրոպա և Մերձավոր Արևելք։
Agro Prom-ի օրինակը ցույց է տալիս, որ ժամանակակից ջերմոցային տնտեսության մրցունակությունը միայն մեծ բերք ստանալով չի սահմանափակվում։ Կարևոր են նաև արտադրության շարունակականությունը, թվային վերահսկողությունը, որակի հետագծելիությունը և սառնարանային լոգիստիկան։
Հայաստանի համար նման մոդելները կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ արտահանման ներուժի ընդլայնման տեսանկյունից։ Միաժամանակ դրանց կիրառումը պահանջում է մեծածավալ ներդրումներ, մասնագիտական թիմ և իրացման կայուն շուկաներ։