Արագածոտնի մարզի Նոր Եդեսիա գյուղում գործող Agro Prom ջերմոցային տնտեսությունը կիրառում է արհեստական բանականություն, ռոբոտացված համակարգեր և սեփական սառնարանային բեռնատարներ՝ միջազգային շուկաներում մրցունակ լինելու համար։
Հայաստանում ջերմոցային արտադրության հետաքրքիր օրինակ է Agro Prom ընկերությունը, որի 10 հեկտար ջերմոցային համալիրում օրական արտադրվում է 18–20 տոննա լոլիկ։
Ընկերության սեփականատեր Հայկ Հունանյանի՝ Agroforestry News-ին տված հարցազրույցի համաձայն՝ արտադրանքն արտահանվում է Իտալիա, Գերմանիա, Լատվիա, Իսպանիա, Ռումինիա և Բուլղարիա, ինչպես նաև Մերձավոր Արևելքի մի շարք երկրներ։
Արհեստական բանականությունը՝ ջերմոցում
Agro Prom-ի կիրառած հետաքրքիր լուծումներից մեկը ամերիկյան IUNU ընկերության LUNA արհեստական բանականության համակարգն է։
Ռոբոտը շարժվում է ջերմոցի ներսում և սկանավորում բույսերը՝ հավաքելով տվյալներ դրանց առողջական վիճակի, պտուղների հասունության, բերքի ծավալի և հնարավոր հիվանդությունների մասին։
Այս տեխնոլոգիան օգնում է ժամանակին հայտնաբերել խնդիրները և ավելի արդյունավետ կազմակերպել արտադրական գործընթացը։
Ջրի կառավարում և կլիմայի վերահսկում
Ջերմոցի ջրամատակարարման համար օգտագործվում է 350 մետր խորությամբ հորատանցք։ Մոտ 14–15 աստիճան ջերմաստիճան ունեցող ստորգետնյա ջուրը կիրառվում է ինչպես ոռոգման, այնպես էլ ամռանը ջերմոցի հովացման համակարգում։
Ընկերության ներկայացմամբ՝ օդափոխության, մառախուղային համակարգերի և այլ տեխնոլոգիական լուծումների միջոցով հնարավոր է ջերմոցի ներսում ջերմաստիճանը պահել 28 աստիճանից ցածր՝ նույնիսկ շոգ եղանակին։
Ձմռանը կիրառվում են գազային ջեռուցում և LED լուսավորություն, իսկ բույսերի աճեցման համար օգտագործվում է կոկոսի մանրաթելից պատրաստված միջավայր։
Սեփական տրանսպորտային միջոցներ՝ արտահանման համար
Ընկերության բիզնես մոդելի կարևոր բաղադրիչը լոգիստիկան է։ Agro Prom-ն ունի 20 սառնարանային բեռնատար, որոնց միջոցով վերահսկում է արտադրանքի տեղափոխման պայմանները։
Ընկերությունը նախատեսում է բեռնատարների թիվն ավելացնել ևս 30-ով։ Հետաքրքիր լուծում է նաև վերադարձի ճանապարհին տրանսպորտային միջոցների օգտագործումը՝ Եվրոպայից Հայաստան պարարտանյութեր և այլ ապրանքներ տեղափոխելու համար։
Հայկական ջերմոցային արտադրության նոր հնարավորությունները
Agro Prom-ի օրինակը ցույց է տալիս, որ միջազգային շուկաներում մրցունակ լինելու համար միայն բարձր բերքատվությունը բավարար չէ։ Կարևոր են նաև տեխնոլոգիաները, արտադրանքի որակը, սառնարանային լոգիստիկան և մատակարարումների շարունակականությունը։
Ընկերությունն ունի GlobalG.A.P. հավաստագիր և նախատեսում է առաջիկայում շուկա դուրս գալ նաև սեփական ապրանքանիշով։
Այս փորձը կարող է հետաքրքիր օրինակ դառնալ հայկական ջերմոցային տնտեսությունների համար՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարելի է արտադրությունը համատեղել ժամանակակից տեխնոլոգիաների և արտահանման ենթակառուցվածքների հետ։