Կոտայքի մարզի Նոր Գեղիում գործող «Նոր Գեղիից՝ դեպի միջազգային շուկաներ» ջերմոցային տնտեսությունը երկու տարում դատարկ տարածքից հասել է միջազգային շուկաներ։ Ընկերության 5 հա ջերմոցային համալիրը տարեկան մոտ 1,500 տոննա պղպեղի արտադրության նպատակ ունի, իսկ առաջիկա տարիներին նախատեսվում է տարածքն ընդլայնել մինչև 18 հա։

Ընկերության մասին հոկտեմբերի 5-ին մանրամասն նյութ է հրապարակել գյուղատնտեսական ոլորտի միջազգային FreshPlaza պարբերականը։

5 հեկտարից՝ 18 հեկտար

Nuvo Vilaj-ի առաջին 5 հա ջերմոցը կառուցվել է 2023–2024 թվականներին՝ մոտ 9 մլն եվրոյի ներդրմամբ, կառավարության աջակցության և բանկային ֆինանսավորման միջոցով։ Ջերմոցը շահագործման է հանձնվել 2024 թվականի սեպտեմբերին։

Ընկերության երկարաժամկետ ծրագիրը արտադրական տարածքը հասցնելն է 18 հեկտարի։ Այդ դեպքում նախատեսվում է տարեկան ավելի քան 5,000 տոննա բարձրորակ պղպեղի և այլ բանջարեղենի արտադրություն ու արտահանում։

Հիմնական մշակաբույսը՝ պղպեղ

Nuvo Vilaj-ի հիմնական արտադրանքը բուլղարական պղպեղն է, սակայն ջերմոցում աճեցվում են նաև mini snack, Palermo, Habanero և cherry hot pepper տեսակներ։

Ընկերությունը պղպեղը ընտրել է նաև այն պատճառով, որ այն համեմատաբար լավ է պահպանվում։ Ջերմաստիճանը 7–9°C մակարդակում պահելու դեպքում արտադրանքը հնարավոր է տեղափոխել ավելի հեռու շուկաներ՝ առանց արագ կորուստների։

Վերջին սեզոնին ջերմոցի միջին բերքատվությունը կազմել է մոտ 28–30 կգ/մ², իսկ արտադրությունը նախատեսվում է հասցնել տարեկան 1,500 տոննայի։

Ինչպես է կազմակերպվում արտադրությունը

Սերմերի մեծ մասը ընկերությունը ձեռք է բերում Rijk Zwaan-ից։ Ցանքը հիմնականում կատարվում է նոյեմբերի երկրորդ կեսին, իսկ մոտ 130 օր անց սկսվում է բերքահավաքը՝ սովորաբար մարտին կամ ապրիլին։

Արտադրական շրջանը տևում է մոտ 8–9 ամիս՝ մինչև նոյեմբեր։

Ընկերությունը ձմռանը լրացուցիչ լուսավորություն չի կիրառում։ Դեկտեմբերից բնական լուսավորությունը բավարար չէ շարունակական արտադրության համար, ուստի ջերմոցը մաքրվում և ախտահանվում է հաջորդ արտադրական շրջանի համար։

Ջերմոցի բարձրադիր դիրքը՝ մոտ 1,550 մետր ծովի մակարդակից, ընկերությունը համարում է առավելություն՝ արևոտ օրերի մեծ քանակի պատճառով։ Գիշերային ցածր ջերմաստիճանների պայմաններում ջերմոցը տաքացվում է գազով։

Պղպեղը աճում է ոչ թե հողի, այլ կոկոսի մանրաթելի վրա

Ջերմոցում որպես աճեցման միջավայր օգտագործվում է Շրի Լանկայից ներմուծվող կոկոսի մանրաթելային սուբստրատ։

Բույսերի փոշոտումն իրականացվում է բամբլբիների միջոցով, իսկ վնասատուների վերահսկմամբ զբաղվում է ագրոնոմը։ Ընկերությունը նաև աշխատում է թունաքիմիկատների ընդհանուր օգտագործումը նվազեցնելու ուղղությամբ։

Nuvo Vilaj-ն ունի նաև GlobalG.A.P. հավաստագրում և գտնվում է հավաստագրված արտադրության երկրորդ տարում։

Ռուսաստանից՝ դեպի ավելի լայն շուկա

Մինչև վերջերս Ռուսաստանի շուկան ընկերության հիմնական ուղղությունն էր՝ ավելի կարճ լոգիստիկայի և ձևավորված գնորդների պատճառով։

Սակայն 2026 թվականին ընկերությունը սկսել է ընդլայնել աշխարհագրությունը։ FreshPlaza-ի տվյալներով՝ արտադրանք արդեն ուղարկվել է Վրաստան, Ուկրաինա, Լեհաստան և Ռումինիա, առաջին բեռնատարն ուղարկվել է Դուբայ, իսկ մատակարարումներ են սկսվել նաև Բալթյան երկրներ, այդ թվում՝ Լատվիա։

Ընկերությունը որպես հաջորդ քայլ դիտարկում է Ռումինիան, Բուլղարիան և Բալթյան երկրները, իսկ ավելի ուշ՝ Նիդեռլանդները, Ֆրանսիան և Շվեդիան։

Եվրոպական շուկա մտնելու համար պետական աջակցություն

Ընկերության ղեկավար Գրիգոր Ամիրխանյանի խոսքով՝ եվրոպական և Պարսից ծոցի շուկաներ պղպեղի արտահանման դեպքում պետությունը արտահանողներին տրամադրում է մոտ 0.90 եվրո/կգ աջակցություն։ Այդ աջակցությունը չի կիրառվում Ռուսաստանի շուկայի նկատմամբ։

Ընկերությունը նշում է, որ այդ գումարը ամբողջությամբ չի ծածկում արտահանման ծախսերը, սակայն էական նշանակություն ունի մրցունակությունը պահպանելու համար։

Ինչու է բարձրադիր ջերմոցը փորձում մտնել Եվրոպա

Եվրոպական շուկայում հայկական պղպեղի համար հիմնական մրցակիցներից են Թուրքիան և Մարոկկոն։

Nuvo Vilaj-ի գնահատմամբ՝ հայկական արտադրանքի հնարավորությունը հատկապես կարող է լինել այն ժամանակահատվածներում, երբ եվրոպական որոշ խոշոր արտադրող երկրներում առաջարկը նվազում է։

Ընկերությունը չի փորձում ամառային սեզոնի գների անկման պայմաններում մրցել ամենացածր գնով։ Փոխարենը նպատակն է օգտագործել այն ժամանակահատվածները, երբ շուկայում առաջարկը սահմանափակվում է։

Ամբողջ աշխատուժը՝ տեղական

Nuvo Vilaj-ի աշխատակիցները հիմնականում տեղացիներ են և աշխատում են ամբողջ տարվա ընթացքում։

Արտադրության դադարից հետո՝ նոյեմբեր-դեկտեմբերին, աշխատակիցները զբաղվում են ջերմոցի մաքրմամբ, ախտահանմամբ և հաջորդ սեզոնի նախապատրաստմամբ, իսկ փաթեթավորման աշխատանքներն իրականացվում են կրճատված ռեժիմով։

Հաջորդ քայլը՝ ոչ միայն պղպեղ

18 հեկտարի հասնելու դեպքում ընկերությունը պարտադիր չի համարում մնալ միայն պղպեղի արտադրության մեջ։

Nuvo Vilaj-ի ղեկավարությունը դիտարկում է նաև արտադրանքի դիվերսիֆիկացման հնարավորությունը՝ կախված շուկայի պահանջարկից և արտահանման հնարավորություններից։

Այսպիսով, Նոր Գեղիի ջերմոցային տնտեսության պատմությունն արդեն միայն մեկ ընկերության ընդլայնման մասին չէ։ Այն ցույց է տալիս, թե ինչպես է հայկական ջերմոցային արտադրությունը փորձում անցնել տեղական շուկայից դեպի ավելի երկար լոգիստիկ շղթաներ, միջազգային հավաստագրում և եվրոպական ու Մերձավոր Արևելքի շուկաներ։

5 հեկտարը դեռ փոքր է միջազգային խոշոր արտադրողների համեմատ, սակայն 18 հեկտարի նախատեսվող ընդլայնումը և տարեկան ավելի քան 5,000 տոննա արտադրության նպատակը կարող են Nuvo Vilaj-ը դարձնել Հայաստանի ջերմոցային ոլորտի ավելի խոշոր արտահանողներից մեկը։