Ջերմոցային տնտեսությունների ավտոմատացումը սովորաբար կապում ենք ռոբոտների, արհեստական բանականության և ինքնավար մեքենաների հետ։ Բայց նոր ուղղությունը բոլորովին այլ է․ տեխնոլոգիան կրում է հենց աշխատողը։ Էկզոսկելետը նախատեսված է մարդու շարժումներին աջակցելու և ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունը նվազեցնելու համար։

Ջերմոցում աշխատանքը կարող է թվալ թեթև, հատկապես երբ խոսքը բույսերի խնամքի կամ բերքահավաքի մասին է։ Սակայն նույն շարժումների հազարավոր կրկնությունները, երկար ժամանակ կանգնած աշխատելը, վերև ձգվելը, ծանր արկղեր տեղափոխելը կամ կռացած դիրքով աշխատանքը կարող են լուրջ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածություն ստեղծել։

Հենց այստեղ է հայտնվում էկզոսկելետը՝ կրելի մեխանիկական համակարգ, որը մարդու մարմնի արտաքինից աջակցում է որոշակի շարժումների։

Ի՞նչ է էկզոսկելետը

Պարզ ասած՝ դա մարդու մարմնին հագցվող մեխանիկական «օգնող կմախք» է։

Այն կարող է ամրացվել մեջքին, կոնքերին, ոտքերին կամ ձեռքերին՝ կախված աշխատանքի տեսակից։

Համակարգի նպատակն է որոշ շարժումների ժամանակ վերցնել ծանրաբեռնվածության մի մասը՝ թույլ տալով աշխատողին ավելի քիչ ուժ գործադրել։

Կան ինչպես ամբողջ մարմնի, այնպես էլ մարմնի առանձին հատվածների համար նախատեսված էկզոսկելետներ։

Ջերմոցային աշխատանքի դեպքում հատկապես հետաքրքիր են այն համակարգերը, որոնք կարող են աջակցել մեջքին, ուսերին և ձեռքերին։

Ինչու է ջերմոցը հարմար միջավայր էկզոսկելետի համար

Ջերմոցներում բազմաթիվ գործողություններ կրկնվում են ամեն օր։

Աշխատողը կարող է ժամերով՝

- կապել և ուղղել բույսերը,
- հեռացնել ավելորդ տերևներ կամ շիվեր,
- հավաքել բերք,
- տեղափոխել արկղեր,
- աշխատել բարձրադիր բույսերի հետ,
- երկար ժամանակ մնալ նույն դիրքում։

Այս աշխատանքների մեծ մասը պահանջում է ոչ թե մեկ ուժեղ շարժում, այլ հարյուրավոր կամ հազարավոր կրկնություններ։

Էկզոսկելետի գաղափարը հենց այդ երկարատև ծանրաբեռնվածությունը նվազեցնելն է։

Սա ռոբոտ չէ

Սա կարևոր տարբերություն է։

Ռոբոտը կարող է կատարել աշխատանքը մարդու փոխարեն։

Էկզոսկելետը հակառակ տրամաբանությունն ունի․ աշխատանքը շարունակում է կատարել մարդը, բայց տեխնոլոգիան նրան ֆիզիկական աջակցություն է տալիս։

Աշխատողը շարունակում է տեսնել բույսը, որոշել՝ որ պտուղը հավաքել, որ տերևը հեռացնել կամ ինչպես խնամել մշակաբույսը։

Տեխնոլոգիան հիմնականում օգնում է մարմնի շարժմանը։

Այս պատճառով էկզոսկելետները հատկապես հետաքրքիր են այն աշխատանքների համար, որոնք դեռ դժվար է ամբողջությամբ ավտոմատացնել։

Իսկ որքանո՞վ է դա անհրաժեշտ

Ջերմոցային տնտեսությունների համար սա ոչ միայն աշխատողի հարմարավետության հարց է։

Աշխատուժի պակասը և ֆիզիկական աշխատանքի բարձր ծանրաբեռնվածությունը դարձել են շատ երկրների գյուղատնտեսության խնդիրներից մեկը։

Եթե աշխատողը կարողանում է նույն գործողությունը կատարել ավելի քիչ ֆիզիկական հոգնածությամբ, տնտեսությունը կարող է ստանալ ավելի երկար աշխատաժամանակ, ավելի քիչ վնասվածքների ռիսկ և աշխատանքի կազմակերպման ավելի մեծ ճկունություն։

Սակայն սա պետք չէ ներկայացնել որպես հրաշագործ լուծում։

Էկզոսկելետը ճիշտ ընտրվելու և համապատասխան աշխատանքին հարմարեցվելու դեպքում կարող է նվազեցնել որոշակի տեսակի ծանրաբեռնվածություն, բայց այն չի վերացնում աշխատանքային ռիսկերը և չի նշանակում, որ աշխատողը կարող է առանց սահմանափակումների ավելի ծանր բեռներ բարձրացնել։

Ջերմոցային աշխատանքի ապագան՝ մարդ + մեքենա

Վերջին տարիներին ջերմոցային տնտեսություններում տեխնոլոգիական զարգացումը հիմնականում շարժվում էր դեպի ամբողջական ավտոմատացում։

Ռոբոտները տեղափոխում են բերքը։

Տեսախցիկները հայտնաբերում են հիվանդությունները։

AI համակարգերը վերլուծում են բույսերի վիճակը։

Սենսորները վերահսկում են ջերմաստիճանը, խոնավությունն ու արմատային գոտին։

Էկզոսկելետը ներկայացնում է մեկ այլ ուղղություն՝ մարդուն տեխնոլոգիապես ուժեղացնելու գաղափարը։

Այս դեպքում տեխնոլոգիան ոչ թե հեռացնում է մարդուն արտադրական գործընթացից, այլ փորձում է նրան ավելի երկար և անվտանգ պահել այդ գործընթացում։

Կարո՞ղ է սա հետաքրքրել հայկական ջերմոցներին

Հայաստանի ջերմոցային տնտեսությունների համար ամբողջությամբ ռոբոտացված արտադրությունը միշտ չէ, որ տնտեսական առումով իրատեսական է։

Բայց աշխատողի ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունը նվազեցնող տեխնոլոգիաները կարող են լինել ավելի մատչելի միջանկյալ լուծում։

Օրինակ՝ եթե որևէ տնտեսությունում ամենածանր աշխատանքը կապված է երկարատև վերև ձգվելու կամ կրկնվող շարժումների հետ, հնարավոր է ուսումնասիրել համապատասխան էկզոսկելետի կիրառումը հենց այդ մեկ գործողության համար։

Այսինքն՝ տեխնոլոգիականացումը պարտադիր չէ սկսել ամբողջ ջերմոցը ավտոմատացնելով։

Կարելի է սկսել հենց աշխատողից։

Ջերմոցի հաջորդ «մեքենան» կարող է լինել հենց աշխատողը

Ջերմոցային տնտեսության ապագան, ամենայն հավանականությամբ, չի լինելու միայն մարդ կամ միայն ռոբոտ։

Ավելի հավանական է համադրությունը՝

մարդ + էկզոսկելետ + ռոբոտ + սենսորներ + արհեստական բանականություն։

Մարդը կատարում է այն աշխատանքը, որտեղ անհրաժեշտ է տեսողություն, փորձ և ճկունություն։

Ռոբոտը կատարում է կրկնվող կամ ծանր մեխանիկական գործողությունները։

AI-ն օգնում է որոշումներ կայացնել։

Իսկ էկզոսկելետը կարող է դառնալ այն օղակը, որը մարդուն ֆիզիկապես ավելի երկար պահում է այդ ամբողջ համակարգի կենտրոնում։

Ջերմոցային տնտեսության ավտոմատացման հաջորդ փուլը, հետևաբար, պարտադիր չէ, որ նշանակի «ավելի քիչ մարդ»։

Այն կարող է նշանակել ավելի քիչ ծանր աշխատանք մարդու համար։