Եվրոպայում ջերմոցային բանջարեղենի արտադրությունը վերջին ամիսներին լուրջ խնդիրների առաջ է կանգնել։ Ամառային բարձր ջերմաստիճանները նվազեցրել են մի շարք խոշոր արտադրող երկրների ջերմոցային տնտեսությունների բերքատվությունը, ինչի հետևանքով շուկայում պղպեղի պակաս է ձևավորվում։
Ոլորտի մասնագետները կանխատեսում են, որ սեպտեմբերին և հոկտեմբերի մի հատվածում Եվրոպայում պղպեղի առաջարկը կարող է չբավարարել պահանջարկը։
Խնդիրը հատկապես նկատելի է Նիդեռլանդներում և Բելգիայում, որտեղ ամառային շոգը բացասաբար է ազդել ջերմոցային բանջարեղենի արտադրության վրա։
Եվրոպական շոգը մեծացրել է իսպանական պղպեղի պահանջարկը
Կենտրոնական և Հյուսիսային Եվրոպայի խոշոր արտադրող երկրներում արտադրության նվազման պատճառով շուկան սկսել է ավելի մեծ քանակով ապրանք պահանջել Իսպանիայից։
Սակայն այստեղ նույնպես իրավիճակը հեշտ չէ։
Իսպանիայի Ալմերիա նահանգում, որը Եվրոպայի ջերմոցային բանջարեղենի կարևորագույն արտադրական կենտրոններից մեկն է, պղպեղի մատակարարումները նույնպես սահմանափակ են։
Ejidomar կոոպերատիվի նախագահ Խոսե Անտոնիո Բանյոսի խոսքով՝ այս պահին շուկայում գրեթե բոլոր բանջարեղենների գները բարձր են, սակայն հատկապես պղպեղի որոշ տեսակների գներն են զգալիորեն աճել։
Դեղին պղպեղի որոշ տեսակների գինը աճուրդներում արդեն գերազանցել է մեկ կիլոգրամի համար 3 եվրոն։
Պատճառը պարզ է՝ առաջարկը չափազանց սահմանափակ է։
Շոգի պատճառով բերքահավաքը ուշանում է
2026 թվականի ամառը Եվրոպայի բազմաթիվ գյուղատնտեսական շրջաններում չափազանց շոգ է եղել։
Բարձր ջերմաստիճանները ազդել են ոչ միայն բաց դաշտերի, այլ նաև ջերմոցային տնտեսությունների վրա։
Շոգի հետևանքով պղպեղի բերքահավաքի ժամկետները հետաձգվել են։
Միաժամանակ որոշ արտադրողներ ավելի ուշ են տնկել պղպեղը՝ փորձելով խուսափել վնասատուների հետ կապված խնդիրներից։
Արդյունքում նոր սեզոնի արտադրանքը շուկա է հասնում ավելի ուշ, իսկ մինչ այդ Եվրոպայում պղպեղի պակաս է զգացվում։
Վնասատուները ևս փոխում են արտադրողների որոշումները
Պղպեղ արտադրող տնտեսությունների համար լրացուցիչ խնդիր է դարձել Thrips parvispinus վնասատուն։
Վերջին տարիներին այս վնասատուն լուրջ վնասներ է հասցրել պղպեղի մշակաբույսերին։
2025-2026 թվականների սեզոնին բազմաթիվ արտադրողներ կորուստներ են ունեցել վնասատուի պատճառով։
Թեև պղպեղի բարձր գները որոշ դեպքերում օգնել են փոխհատուցել տնտեսական կորուստների մի մասը, շատ ֆերմերներ սկսել են վերանայել իրենց ապագա ծրագրերը։
Սպասվում է, որ 2026-2027 թվականների սեզոնին Ալմերիայի մի շարք տնտեսություններ կնվազեցնեն պղպեղի ցանքատարածքները։
Որոշ ֆերմերներ կարող են նախապատվությունը տալ այլ ջերմոցային մշակաբույսերի՝
- վարունգին,
- դդմիկին,
- սմբուկին։
Արտադրության հիմնական ծավալները դեռ ուշանում են
Այս պահին Ալմերիայի շուկա հասնող պղպեղի հիմնական ծավալները գալիս են ավելի վաղ արտադրություն սկսող Դալիաս և Բերխա շրջաններից։
Սակայն խոշոր մատակարարումները սպասվում են միայն հոկտեմբերից։
Ոլորտի ներկայացուցիչների գնահատմամբ՝ Ալմերիան պղպեղի առատ արտադրություն կարող է ապահովել միայն նոյեմբերից սկսած։
Սա նշանակում է, որ սեպտեմբերին և հոկտեմբերի մի հատվածում եվրոպական շուկան կարող է շարունակել աշխատել սահմանափակ առաջարկի պայմաններում։
Ջերմոցը նույնպես չի կարող ամբողջությամբ պաշտպանել շոգից
Այս իրավիճակը ևս մեկ անգամ ցույց է տալիս, որ ջերմոցային տնտեսությունը լիովին անկախ չէ արտաքին կլիմայական պայմաններից։
Ընդունված կարծիք կա, որ ջերմոցը հնարավորություն է տալիս ամբողջությամբ վերահսկել բույսի աճի միջավայրը։
Սակայն ծայրահեղ շոգի պայմաններում իրավիճակը կարող է փոխվել։
Բարձր ջերմաստիճանների դեպքում ջերմոցում անհրաժեշտ է ապահովել արդյունավետ.
- օդափոխություն,
- ստվերավորում,
- խոնավության կառավարում,
- ջերմաստիճանի վերահսկողություն,
- ոռոգում։
Եթե ջերմոցային համակարգը չի կարողանում արագ արձագանքել արտաքին ջերմաստիճանի կտրուկ բարձրացմանը, բույսերը կարող են շոգային սթրեսի ենթարկվել։
Դա իր հերթին կարող է հանգեցնել բերքատվության նվազման, արտադրանքի որակի վատացման և բերքահավաքի ուշացման։
Կարևոր ազդանշան նաև Հայաստանի ջերմոցատերերի համար
Եվրոպայի պղպեղի շուկայում ստեղծված իրավիճակը հետաքրքիր է նաև Հայաստանի ջերմոցային տնտեսությունների համար։
Հայաստանում վերջին տարիներին ամառային բարձր ջերմաստիճանները նույնպես հաճախ խնդիր են ստեղծում հատկապես պոլիէթիլենային ջերմոցներում։
Շոգ օրերին ջերմոցի ներսում ջերմաստիճանը կարող է զգալիորեն գերազանցել արտաքին օդի ջերմաստիճանը։
Այդ պատճառով ժամանակակից ջերմոցային տնտեսություններում օդափոխությունը և կլիմայի կառավարումը դառնում են նույնքան կարևոր, որքան ոռոգումը կամ պարարտացումը։
Կլիմայի փոփոխության պայմաններում ջերմոց կառուցելիս այլևս բավարար չէ միայն մտածել ձմռանը ջեռուցման մասին։
Ավելի կարևոր է դառնում նաև մեկ այլ հարց.
ինչպե՞ս պաշտպանել բույսերը ամառային ծայրահեղ շոգից։
Եվրոպական փորձը ցույց է տալիս, որ նույնիսկ զարգացած ջերմոցային արդյունաբերություն ունեցող երկրներում բարձր ջերմաստիճանները կարող են նվազեցնել արտադրությունը և փոխել ամբողջ շուկայի գները։
Պղպեղի ներկայիս պակասը դրա հերթական օրինակն է։
Աղբյուր՝ HortiDaily