Օրգանական պարարտանյութերի նկատմամբ պահանջարկը շարունակում է աճել։ Նոր շուկայական գնահատման համաձայն՝ համաշխարհային շուկայի արժեքը 2026 թվականին կարող է կազմել մոտ 9.8 մլրդ դոլար, իսկ 2031-ին հասնել 17.08 մլրդ դոլարի։
Այսինքն՝ հինգ տարվա ընթացքում շուկան կարող է աճել մոտ 74%-ով։ Շուկայի միջին տարեկան աճի տեմպը գնահատվում է 11.8%։
Ինչն է մեծացնում պահանջարկը
Օրգանական պարարտանյութերի նկատմամբ հետաքրքրության աճը կապված է մի քանի գործոնի հետ։
Առաջինը հողի առողջության նկատմամբ ուշադրության ավելացումն է։ Օրգանական նյութերի օգտագործումը կարող է բարելավել հողի կառուցվածքը, օրգանական ածխածնի պարունակությունը և ջրի պահելու կարողությունը։
Երկրորդը հանքային պարարտանյութերի օգտագործման ծախսերն ու դրանց ազդեցությունն են։ Ֆերմերները և արտադրողները փորձում են գտնել այնպիսի լուծումներ, որոնք թույլ կտան ավելի արդյունավետ օգտագործել սննդանյութերը։
Շուկայի աճին նպաստում է նաև կայուն գյուղատնտեսության և օրգանական արտադրանքի նկատմամբ սպառողների հետաքրքրությունը։
Ո՞ր պարարտանյութերն են մտնում այս շուկա
Օրգանական պարարտանյութերի շարքում օգտագործվում են տարբեր ծագման նյութեր՝
- կենդանական գոմաղբ և դրա հիմքով կոմպոստ,
- բուսական մնացորդներից պատրաստված կոմպոստ,
- վերմիկոմպոստ,
- ոսկրային և այլ օրգանական ալյուրներ,
- ծովային ջրիմուռների հիմքով արտադրանքներ,
- օրգանական հեղուկ պարարտանյութեր։
Շուկայի արագ աճող ուղղություններից մեկը հեղուկ օրգանական պարարտանյութերն են, որոնք կարող են կիրառվել նաև ֆերտիգացիայի՝ ոռոգման ջրի միջոցով բույսերին սննդանյութեր հասցնելու եղանակով։
Շուկայի աճը դեռ չի նշանակում, որ օրգանական պարարտանյութը փոխարինելու է հանքայինին
Այստեղ կարևոր է տարբերակել շուկայի աճը և գյուղատնտեսական տեխնոլոգիաների փոփոխությունը։
Օրգանական պարարտանյութը միշտ չէ, որ կարող է ամբողջությամբ փոխարինել ազոտական, ֆոսֆորական կամ կալիումական հանքային պարարտանյութերին։ Դրա արդյունավետությունը կախված է հողի տեսակից, մշակաբույսից, սննդանյութերի պարունակությունից և կիրառման չափաբաժնից։
Այդ պատճառով ժամանակակից մոտեցումներից մեկը օրգանական և հանքային սնուցման համադրումն է՝ հողի անալիզի և մշակաբույսի պահանջների հիման վրա։
Ի՞նչ կարող է նշանակել սա Հայաստանի համար
Հայաստանի համար այս շուկայի աճը հետաքրքիր է ոչ միայն որպես ներմուծման հնարավորություն, այլև որպես տեղական արտադրության ուղղություն։
Հայաստանում առկա են օրգանական պարարտանյութերի արտադրության համար անհրաժեշտ մի շարք տեղական հումքեր՝ անասնապահական գոմաղբ, բուսական մնացորդներ, այգեգործական թափոններ և սննդի արտադրության որոշ ենթամթերքներ։
Դրանք ճիշտ մշակելու դեպքում կարող են վերածվել կոմպոստի, վերմիկոմպոստի կամ այլ օրգանական պարարտանյութերի։
Այսպիսով, գյուղատնտեսական թափոնը կարող է դառնալ ոչ թե խնդիր, այլ լրացուցիչ եկամտի աղբյուր։
Շուկան աճում է, բայց կարևոր է նաև որակը
Օրգանական պարարտանյութերի շուկայի զարգացման հետ մեծանալու է նաև արտադրանքի որակի վերահսկման անհրաժեշտությունը։
Ֆերմերի համար կարևոր է իմանալ՝ ինչքան ազոտ, ֆոսֆոր, կալիում և օրգանական նյութ է պարունակում տվյալ արտադրանքը, արդյոք այն անվտանգ է և ինչ չափաբաժնով պետք է կիրառվի։
Հետևաբար Հայաստանի համար հնարավոր շուկան միայն «օրգանական պարարտանյութ արտադրելը» չէ։ Հնարավորություն կա ստեղծելու ամբողջական շղթա՝ տեղական օրգանական թափոն → վերամշակում → ստանդարտացված պարարտանյութ → հողի սնուցում → ավելի արդյունավետ գյուղատնտեսություն։
Համաշխարհային շուկայի կանխատեսումները ցույց են տալիս, որ այս ուղղության նկատմամբ հետաքրքրությունը առաջիկա տարիներին կարող է շարունակել աճել։ Բայց Հայաստանի համար հիմնական հարցը մնում է՝ արդյոք տեղական արտադրողները կկարողանա՞ն այդ աճող պահանջարկի մի մասը վերածել իրական բիզնեսի։