Օրգանական սննդամթերքը շարունակում է ընդլայնել իր ներկայությունը Հյուսիսային Ամերիկայի շուկայում։ ԱՄՆ-ում օրգանական արտադրանքի վաճառքը 2025 թվականին հասել է մոտ 76,6 միլիարդ դոլարի, իսկ Կանադայում օրգանական բանջարեղենի ֆերմերային վաճառքը հասել է ռեկորդային մակարդակի։
Կանադայի վիճակագրական ծառայության տվյալներով՝ 2025 թվականին երկրում աճեցված օրգանական բանջարեղենի վաճառքը կազմել է 103,6 մլն կանադական դոլար՝ մեկ տարվա ընթացքում աճելով 8%-ով։ 2019 թվականի համեմատ աճը կազմել է 72,1%։
Օրգանական մրգերի վաճառքը նույնպես աճել է․ 2025 թվականին այն կազմել է 82,3 մլն կանադական դոլար, ինչը նախորդ տարվա համեմատ 13,7% աճ է։ Ամենաշատ վաճառվող օրգանական մրգերի շարքում եղել են լոռամիրգը, խնձորը և հապալասը։
Օրգանականը դեռ փոքր մասնաբաժին ունի
Չնայած աճին՝ Կանադայում օրգանական արտադրանքը դեռևս կազմում է շուկայի համեմատաբար փոքր մասը։ 2025 թվականին օրգանական բանջարեղենը կազմել է ֆերմերային մակարդակի բանջարեղենի ընդհանուր վաճառքի մոտ 5,7%-ը, իսկ օրգանական մրգերը՝ մրգերի ընդհանուր վաճառքի 5,3%-ը։
Այսինքն՝ շուկայի աճը տեղի է ունենում ոչ թե այն պատճառով, որ օրգանական արտադրանքը փոխարինում է սովորական արտադրանքին, այլ այն պատճառով, որ դրա պահանջարկը աստիճանաբար ավելանում է։
ԱՄՆ-ում օրգանական շուկան արդեն տասնյակ միլիարդների է հասել
ԱՄՆ-ում պատկերը շատ ավելի մեծ մասշտաբ ունի։ Organic Trade Association-ի տվյալներով՝ 2025 թվականին օրգանական արտադրանքի ընդհանուր վաճառքը հասել է 76,6 միլիարդ դոլարի՝ տարեկան 6,8% աճով։ Կազմակերպության տվյալներով՝ օրգանական շուկայի աճի տեմպը մոտ երկու անգամ գերազանցել է ընդհանուր շուկայի աճը, որը կազմել է 3,4%։
ԱՄՆ գյուղատնտեսության նախարարության տնտեսական հետազոտությունների ծառայությունը ևս նշում է, որ օրգանական սննդի վաճառքի հիմնական ուղղությունը վաղուց արդեն մասնագիտացված «բնական սննդի» խանութները չեն։ Սովորական սուպերմարկետները, հիպերմարկետները և մեծածախ-մանրածախ ցանցերը դարձել են օրգանական արտադրանքի վաճառքի հիմնական ալիքներից մեկը։
USDA-ի տվյալներով՝ 2025 թվականին ԱՄՆ-ում օրգանական հավաստագրված տարածքը գնահատվել է մոտ 7,2 մլն ակր, իսկ հավաստագրված օրգանական տնտեսությունների թիվը՝ մոտ 17,181։ Միաժամանակ օրգանական հողատարածքի ծավալը 2021-ից նվազել է, ինչը ցույց է տալիս, որ շուկայի վաճառքի աճը պարտադիր չէ, որ ուղեկցվի արտադրական տարածքների նույնպիսի աճով։
Ի՞նչ է սա նշանակում Հայաստանի համար
Հայաստանում օրգանական գյուղատնտեսության համար Հյուսիսային Ամերիկայի փորձը հետաքրքիր է հատկապես մեկ պատճառով․ օրգանական արտադրանքը կարող է դուրս գալ նեղ, բարձր գնով վաճառվող ապրանքի կարգավիճակից և մտնել սովորական մանրածախ առևտրի ցանցեր։
Սակայն դրա համար միայն «օրգանական» պիտակը բավարար չէ։ Արտադրողին անհրաժեշտ են հավաստագրում, կայուն ծավալներ, որակի վերահսկողություն, համապատասխան փաթեթավորում և մատակարարման կայուն շղթա։
Հայկական արտադրողների համար հատկապես հետաքրքիր կարող են լինել այն ապրանքները, որոնց դեպքում Հայաստանը կարող է մրցակցել ոչ միայն գնի, այլև ծագման, համի և արտադրության առանձնահատկությունների միջոցով՝ օրինակ չրերը, մրգերը, հատապտուղները, մեղրը, խոտաբույսերը և որոշ վերամշակված օրգանական արտադրանքներ։
Հյուսիսային Ամերիկայի տվյալները ցույց են տալիս, որ օրգանական շուկան շարունակում է աճել, սակայն դրա հաջողության համար առանցքային է ոչ միայն արտադրանքի օրգանական լինելը, այլ նաև այն, թե որքան արդյունավետ է այն հասնում սպառողին։