Օրգանական գյուղատնտեսության ամենաբարդ խնդիրներից մեկը մոլախոտերի դեմ պայքարն է։

Եթե ավանդական գյուղատնտեսությունում ֆերմերը կարող է օգտագործել քիմիական հերբիցիդներ, ապա օրգանական արտադրության դեպքում նման միջոցների կիրառումը խիստ սահմանափակված է կամ ընդհանրապես թույլատրելի չէ։

Մնում են հիմնականում երկու տարբերակ՝ ձեռքով մոլախոտահանումը կամ մեխանիկական մշակումը։

Սակայն երկուսն էլ ունեն իրենց խնդիրները։ Ձեռքով աշխատանքը թանկ է և ժամանակատար, իսկ մեխանիկական մշակումը կարող է վնասել հողը և մշակաբույսերի արմատային համակարգը։

Այժմ գյուղատնտեսական տեխնոլոգիաների ոլորտում առաջարկվում է նոր լուծում՝ արհեստական բանականությամբ աշխատող լազերային ռոբոտ, որը կարողանում է ինքնուրույն գտնել և ոչնչացնել մոլախոտերը՝ առանց որևէ քիմիական նյութ օգտագործելու։

Ռոբոտը նախ տեսնում է մոլախոտը, հետո՝ ոչնչացնում

Նոր տեխնոլոգիայի աշխատանքի հիմքում արհեստական բանականությունն ու մեքենայական տեսողությունն են։

Դաշտում շարժվող ռոբոտը հատուկ տեսախցիկների և սենսորների միջոցով սկանավորում է բույսերը։

Արհեստական բանականությունը որոշում է, թե տվյալ բույսերից որն է մշակաբույսը և որը՝ մոլախոտը։

Այնուհետև համակարգը լազերային ճառագայթն ուղղում է հենց մոլախոտի աճի կետին։

Արդյունքում վնասվում է բույսի կենսական հատվածը, և մոլախոտը դադարում է աճել։

Այս ամբողջ գործընթացը կատարվում է առանց.

- հերբիցիդների,
- թունաքիմիկատների,
- ձեռքով մոլախոտահանման,
- հողի խորը մեխանիկական մշակման։

Չինաստանում տեխնոլոգիան արդեն դաշտ է դուրս եկել

Չինաստանում AI-ով աշխատող լազերային մոլախոտահանող համակարգերը արդեն գործնական կիրառման և փորձարկման փուլում են։

Տեխնոլոգիան մշակվել է մոլախոտերի դեմ պայքարի ավանդական մեթոդներին այլընտրանք առաջարկելու նպատակով։

Համակարգի հիմնական առավելությունն այն է, որ այն կարողանում է տարբերակել մշակաբույսը և մոլախոտը նույնիսկ այն դեպքում, երբ դրանք գտնվում են միմյանց շատ մոտ։

Լազերը հարվածում է միայն հայտնաբերված մոլախոտին՝ նվազագույնի հասցնելով մշակաբույսին վնաս հասցնելու վտանգը։

Փորձարկումների ընթացքում որոշ համակարգերի դեպքում արձանագրվել է մոլախոտերի հեռացման ավելի քան 95 տոկոս արդյունավետություն։

Միաժամանակ մշակաբույսերին հասցվող վնասը պահպանվել է շատ ցածր մակարդակի վրա։

Ինչու է սա հատկապես կարևոր օրգանական գյուղատնտեսության համար

Օրգանական ֆերմերների համար մոլախոտը հաճախ արտադրության ամենաթանկ խնդիրներից մեկն է։

Քիմիական հերբիցիդների բացակայության պայմաններում տնտեսությունները ստիպված են մեծ քանակությամբ աշխատուժ օգտագործել։

Հատկապես մեծ տարածքներում ձեռքով մոլախոտահանումը կարող է դառնալ տնտեսության ամենախոշոր ծախսային հոդվածներից մեկը։

Լազերային ռոբոտը կարող է փոխել այս համակարգը։

Ֆերմերը տեսականորեն ստանում է հնարավորություն.

- նվազեցնել ձեռքի աշխատանքի ծավալը,
- չօգտագործել քիմիական հերբիցիդներ,
- պահպանել օրգանական արտադրության կարգավիճակը,
- նվազեցնել հողի մեխանիկական մշակումը,
- ավելի արագ վերահսկել մեծ տարածքներ։

Այսպիսով, տեխնոլոգիան կարող է լուծել օրգանական գյուղատնտեսության գլխավոր հակասություններից մեկը՝ ինչպես մեծացնել արտադրության ծավալները՝ առանց քիմիական միջոցների օգտագործման։

Մոլախոտի դեմ պայքարը դառնում է տվյալների վրա հիմնված գործընթաց

Նոր տեխնոլոգիայի կարևոր առանձնահատկություններից մեկն այն է, որ ռոբոտը պարզապես չի ոչնչացնում մոլախոտերը։

Այն կարող է նաև տվյալներ հավաքել դաշտի մասին։

Համակարգը տեսականորեն կարող է քարտեզագրել.

- որտեղ են առավել շատ մոլախոտերը,
- ինչ տեսակի մոլախոտեր են տարածված,
- դաշտի որ հատվածներն են պահանջում լրացուցիչ վերահսկողություն,
- ինչպես է փոխվում իրավիճակը սեզոնի ընթացքում։

Այսինքն՝ մոլախոտերի դեմ պայքարը կարող է աստիճանաբար վերածվել տվյալների կառավարման գործընթացի։

Ֆերմերը ոչ միայն ազատվում է մոլախոտից, այլ նաև ավելի լավ պատկերացում է ստանում սեփական դաշտի վիճակի մասին։

Կարո՞ղ է լազերը փոխարինել հերբիցիդներին

Առայժմ նման տեխնոլոգիաները չեն կարող ամբողջությամբ փոխարինել բոլոր տեսակի հերբիցիդներին։

Դրանց կիրառումը դեռևս սահմանափակվում է մի շարք գործոններով։

Առաջինը՝ սարքավորման արժեքն է։

Բարձր ճշգրտությամբ տեսախցիկներով, սենսորներով, արհեստական բանականության համակարգով և լազերային սարքավորումներով աշխատող ռոբոտները դեռևս թանկ տեխնոլոգիաներ են։

Երկրորդը՝ աշխատանքի արագությունն է։

Մեծ դաշտերում համակարգը պետք է կարողանա ոչ միայն ճշգրիտ, այլ նաև բավական արագ հայտնաբերել հազարավոր մոլախոտեր։

Երրորդ խնդիրը տարբեր պայմաններում աշխատանքի բարդությունն է։

Արևի տարբեր լուսավորությունը, փոշին, անձրևը, բույսերի խտությունը և դաշտի անհարթ մակերեսը կարող են դժվարացնել համակարգի աշխատանքը։

Այդուհանդերձ տեխնոլոգիան արագ զարգանում է։

Արդեն ստեղծվում են նաև ավելի մատչելի լազերային համակարգեր, որոնք նախատեսված են փոքր տնտեսությունների համար։

Հայաստանի համար՝ ապագայի՞, թե մոտակա տարիների տեխնոլոգիա

Հայաստանում օրգանական գյուղատնտեսությունը դեռևս հիմնականում փոքր և միջին տնտեսությունների վրա է հիմնված։

Այդ պատճառով թանկարժեք ինքնավար ռոբոտի անմիջական ներդրումը շատ տնտեսությունների համար կարող է դեռևս տնտեսական առումով շահավետ չլինել։

Սակայն տեխնոլոգիայի գաղափարը Հայաստանի համար նույնպես կարևոր է։

Հայկական օրգանական տնտեսությունները նույնպես բախվում են մոլախոտերի խնդրին։

Առանց հերբիցիդների աշխատող ֆերմերները հաճախ ստիպված են.

- մեծացնել ձեռքի աշխատանքի ծավալը,
- օգտագործել մեխանիկական մշակություն,
- ավելի շատ ժամանակ հատկացնել դաշտերի վերահսկմանը։

Եթե առաջիկա տարիներին լազերային համակարգերի արժեքը նվազի, նման տեխնոլոգիաները կարող են հասանելի դառնալ նաև փոքր տնտեսություններին։

Առավել հավանական է, որ առաջին փուլում դրանք կիրառվեն բարձրարժեք մշակաբույսեր արտադրող տնտեսություններում։

Օրինակ՝

- բանջարեղենային տնտեսություններում,
- հատապտղային այգիներում,
- դեղաբույսերի արտադրության մեջ,
- օրգանական մասնագիտացված տնտեսություններում։

Գյուղատնտեսությունը շարժվում է դեպի «մեկ բույսի ճշգրտությամբ» կառավարում

Տարիներ շարունակ գյուղատնտեսական տեխնիկան աշխատել է ամբողջ դաշտի սկզբունքով։

Եթե անհրաժեշտ էր պայքարել մոլախոտի դեմ, հերբիցիդը տարածվում էր ամբողջ տարածքով։

Նոր տեխնոլոգիան առաջարկում է բոլորովին այլ մոտեցում։

Այն փորձում է ճանաչել յուրաքանչյուր առանձին բույս։

Որոշել՝ մշակաբույս է, թե մոլախոտ։

Եվ միջամտել միայն անհրաժեշտ կետում։

Սա կոչվում է ճշգրիտ գյուղատնտեսության հաջորդ փուլ։

Ապագայում նույն մոտեցումը կարող է կիրառվել ոչ միայն մոլախոտերի, այլ նաև հիվանդությունների, վնասատուների և նույնիսկ պարարտացման կառավարման համար։

Տեխնոլոգիան կփորձի պատասխանել ոչ թե այն հարցին, թե ինչ է պետք ամբողջ դաշտին, այլ՝ ինչ է պետք յուրաքանչյուր առանձին բույսի։

Քիմիական նյութերից դեպի ֆիզիկական պայքար

AI-ով աշխատող լազերային մոլախոտահանումը ցույց է տալիս, թե ինչ ուղղությամբ կարող է զարգանալ գյուղատնտեսությունը առաջիկա տարիներին։

Քիմիական պայքարի փոխարեն՝ ֆիզիկական ազդեցություն։

Մարդու աշխատանքի փոխարեն՝ ռոբոտ։

Ամբողջ դաշտի մշակման փոխարեն՝ յուրաքանչյուր մոլախոտի անհատական հայտնաբերում։

Օրգանական գյուղատնտեսության համար սա կարող է դառնալ հատկապես կարևոր տեխնոլոգիական փոփոխություն։

Եթե այսօր օրգանական արտադրողի գլխավոր խնդիրներից մեկը մոլախոտերի դեմ պայքարի բարձր արժեքն է, ապա ապագայում այդ խնդիրը կարող է լուծել դաշտում ինքնուրույն շարժվող ռոբոտը։

Ռոբոտ, որը տեսնում է մոլախոտը, ճանաչում այն և ընդամենը մի քանի վայրկյանի ընթացքում ոչնչացնում՝ առանց հողի վրա նույնիսկ մեկ կաթիլ թունաքիմիկատ լցնելու։

Աղբյուրներ՝ Cotecna, Չինաստանի գյուղատնտեսական տեխնոլոգիական փորձարկումների տվյալներ և միջազգային մասնագիտական հրապարակումներ։