Վայոց ձորի մարզում աճեցված «Արենի» տեսակի խաղողի իրացման խնդիրը լուծելու նպատակով Հայաստանի կառավարությունը 173.4 միլիոն դրամ կհատկացնի մթերումն իրականացրած ընկերությանը։ Աջակցության շրջանակում մթերողը յուրաքանչյուր կիլոգրամ խաղողի դիմաց կստանա 70 դրամ սուբսիդիա։
Կառավարության որոշումն ընդունվել է նոյեմբերի 12-ի նիստում։ Ծրագրի շահառու է դարձել «Գետափի գինու կոնյակի գործարան» ընկերությունը, որը 2026 թվականի հոկտեմբերի 16-ից մինչև նոյեմբերի 7-ը մթերել է շուրջ 2 478 տոննա «Արենի» տեսակի խաղող։
Խաղողի շուրջ 2 500 տոննայի իրացման խնդիր էր առաջացել
Էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանի ներկայացմամբ՝ այս տարի Հայաստանում «Արենի» տեսակի խաղողի բերքը կազմել է մոտ 5 400 տոննա։
Դրանից շուրջ 2 900 տոննան պատկանել է գինեգործական ընկերություններին կամ մթերվել է նրանց սեփական արտադրական կարիքների համար։ Մնացած մոտ 2 500 տոննայի իրացման խնդիր է առաջացել։
Նախարարի խոսքով՝ վերջին տարիներին գինեգործական ընկերությունները ավելի հաճախ են նախընտրում գինի արտադրել սեփական այգիներում աճեցված խաղողից։ Դա հնարավորություն է տալիս վերահսկել հումքի որակը և ապահովել արտադրանքի ծագման հետագծելիությունը, սակայն դժվարություններ է ստեղծում այն խաղողագործների համար, որոնք իրենց բերքը վաճառում են վերամշակող գործարաններին։
Որքա՞ն է պետական աջակցության չափը
Ծրագրի պայմաններով՝ Վայոց ձորի մարզում աճեցված «Արենի» խաղողը պետք է մթերվեր առնվազն 800 տոննա ծավալով և մեկ կիլոգրամը՝ նվազագույնը 210 դրամ գնով։
Այս պայմանները բավարարելու դեպքում մթերող ընկերությանը տրամադրվում է 70 դրամ սուբսիդիա՝ յուրաքանչյուր կիլոգրամի դիմաց։
Փաստացի մթերված 2 477 785 կիլոգրամ խաղողի համար նախատեսված պետական աջակցության գումարը կազմում է շուրջ 173.4 միլիոն դրամ։
Ծրագրով սահմանվել են նաև սահմանափակումներ․ սուբսիդիա չի տրամադրվում ընկերության հիմնադիրների, 10 տոկոսից ավելի բաժնեմաս ունեցող բաժնետերերի կամ նրանց ընտանիքի անդամների կողմից մշակվող հողատարածքներից գնված խաղողի համար։
Խաղողի այգիների հաշվառման հարցը դեռ լուծման կարիք ունի
Կառավարության նիստում քննարկվել է նաև մթերվող խաղողի տեսակի հավաստի նույնականացման խնդիրը։
Փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանը հարց է բարձրացրել, թե ինչպես է վերահսկվում, որ մթերված խաղողն իսկապես «Արենի» տեսակին է պատկանում։
Նախարարի պարզաբանմամբ՝ այս տարվա մթերումների ժամանակ յուրաքանչյուր մեքենայի բեռնաթափմանը ներկա են եղել համայնքի և մարզպետարանի ներկայացուցիչները։ Միաժամանակ խաղողի այգիների հաշվառման և մթերման թվային համակարգը դեռ ամբողջությամբ չի գործարկվել։ Նախատեսվում է այն ներդնել իտալացի գործընկերների աջակցությամբ։
Աջակցությունը ժամանակավոր լուծում է
Խաղողի մթերման խնդիրը ցույց է տալիս, որ միայն բերքի արտադրությունը բավարար չէ․ անհրաժեշտ են նաև կայուն իրացման ուղիներ, վերամշակման հզորություններ և խաղողագործների ու գինեգործների միջև երկարաժամկետ պայմանագրեր։
Կառավարության ներկայացմամբ՝ երկարաժամկետ նպատակներից մեկը փոքր գինեգործական արտադրությունների զարգացումն է և Վայոց ձորում գինու զբոսաշրջության կլաստերի ձևավորումը։ Դա կարող է հնարավորություն տալ խաղողագործներին ոչ միայն հումք վաճառել, այլև աստիճանաբար ներգրավվել ավելի բարձր ավելացված արժեք ունեցող արտադրության մեջ։
Այսպիսով, 173.4 միլիոն դրամի աջակցությունը լուծում է 2026 թվականի բերքի իրացման կոնկրետ խնդիրը, սակայն ոլորտի երկարաժամկետ կայունությունը կախված կլինի խաղողի պահանջարկի, վերամշակման և շուկաների զարգացման հնարավորություններից։