Գյուղատնտեսական նոր տեխնոլոգիաները, սննդի արտադրության ժամանակակից լուծումներն ու արտադրական շղթայի զարգացումը միջազգային ուշադրության կենտրոնում են։ Հռոմում անցկացվող «From Seeds to Foods» ցուցահանդեսը ներկայացնում է, թե ինչպես են փոխվում գյուղատնտեսությունն ու սննդի համակարգը։
Հռոմում մեկնարկել է ՄԱԿ-ի Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպության՝ FAO-ի «From Seeds to Foods» («Սերմերից մինչև սնունդ») ցուցահանդեսը, որի շրջանակում ներկայացվում են գյուղատնտեսության, սննդի արտադրության և նորարարական տեխնոլոգիաների տարբեր ուղղություններ։
Միջոցառման նպատակն է ցույց տալ, թե ինչպես կարող են գիտությունը, նոր տեխնոլոգիաներն ու միջազգային համագործակցությունը նպաստել ավելի արդյունավետ գյուղատնտեսության և կայուն սննդային համակարգերի զարգացմանը։
FAO-ի հրապարակած տեղեկության համաձայն՝ ցուցահանդեսում ներկայացված են հարյուրավոր ցուցադրողներ աշխարհի տարբեր երկրներից։ Միջոցառումը միավորում է գյուղատնտեսական արտադրության, սննդի վերամշակման և հարակից ոլորտների ներկայացուցիչներին։
Ինչո՞ւ է գյուղատնտեսական նորարարությունն ավելի կարևոր դառնում
Գյուղատնտեսությունն այսօր բախվում է միաժամանակ մի քանի մարտահրավերի՝ կլիմայի փոփոխություն, ջրային ռեսուրսների սահմանափակում, արտադրական ծախսերի աճ և պարենային անվտանգության ապահովման անհրաժեշտություն։
Այս պայմաններում նոր տեխնոլոգիաների կիրառումը կարող է օգնել ֆերմերներին ավելի արդյունավետ օգտագործել ռեսուրսները, նվազեցնել կորուստներն ու բարձրացնել արտադրանքի որակը։
Նորարարությունը վերաբերում է ոչ միայն դաշտում կիրառվող տեխնիկային։ Այն ընդգրկում է ամբողջ շղթան՝ սերմերի ընտրությունից և հողի կառավարումից մինչև բերքահավաք, պահեստավորում, վերամշակում և սպառողին հասցնելը։
Գյուղմթերքի վերամշակումը՝ ավելացված արժեք ստեղծելու հնարավորություն
Գյուղատնտեսական արտադրանքի տնտեսական արժեքը մեծացնելու կարևոր միջոցներից մեկը վերամշակումն է։
Օրինակ՝ թարմ խնձորը կարելի է վերածել հյութի, խյուսի կամ չրի, լոլիկը՝ պահածոյի կամ սոուսի, իսկ հատապտուղները՝ սառեցված արտադրանքի կամ ջեմի։
Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ընդլայնել վաճառքի հնարավորությունները, ավելի արդյունավետ օգտագործել բերքը և նվազեցնել այն կորուստները, որոնք առաջանում են արտադրանքի արագ փչանալու պատճառով։
Սակայն վերամշակման զարգացումը պահանջում է համապատասխան սարքավորումներ, էներգիայի և ջրի արդյունավետ օգտագործում, սննդամթերքի անվտանգության վերահսկողություն և շուկայի պահանջներին համապատասխան փաթեթավորում։
Ի՞նչ կարող է վերցնել Հայաստանի գյուղատնտեսությունը միջազգային փորձից
Հայաստանի համար գյուղատնտեսական նորարարությունների թեման հատկապես կարևոր է փոքր և միջին տնտեսությունների զարգացման, ջրային ռեսուրսների խնայողության և գյուղմթերքի արտահանման տեսանկյունից։
Գործնական նշանակություն կարող են ունենալ մի քանի ուղղություններ՝
- Ջրի խնայողություն։ Կաթիլային ոռոգման և ոռոգման կառավարման խելացի համակարգերի կիրառում։
- Ջերմոցային արտադրություն։ Ջերմաստիճանի, խոնավության և սնուցման ավտոմատ վերահսկողություն։
- Բերքի պահպանում։ Սառնարանային տնտեսությունների և պահպանման նոր տեխնոլոգիաների զարգացում։
- Վերամշակում։ Տեղական հումքից ավելի բարձր ավելացված արժեք ունեցող արտադրանքի ստեղծում։
- Թվային գյուղատնտեսություն։ Տվյալների և թվային գործիքների օգտագործում՝ արտադրական որոշումներն ավելի ճշգրիտ դարձնելու համար։
Այս լուծումները կարող են նպաստել ոչ միայն բերքատվության բարձրացմանը, այլև արտադրանքի ինքնարժեքի նվազեցմանը և գյուղատնտեսական տնտեսությունների մրցունակության բարձրացմանը։
Նոր տեխնոլոգիաները պետք է հասանելի լինեն նաև փոքր տնտեսություններին
Գյուղատնտեսական նորարարությունների տարածման հիմնական խնդիրներից մեկը դրանց արժեքն է։ Ժամանակակից սարքավորումները, ավտոմատացման համակարգերը և մասնագիտական խորհրդատվությունը հաճախ պահանջում են զգալի ներդրումներ։
Հետևաբար տեխնոլոգիաների արդյունավետությունը կախված է նաև նրանից, թե որքան հասանելի են դրանք փոքր ու միջին ֆերմերներին։
Հայաստանի նման երկրներում կարևոր կարող են լինել համատեղ օգտագործման ծառայությունները, կոոպերատիվները, մատչելի վարկավորումը, մասնագիտական ուսուցումը և պետական աջակցության ծրագրերը։
Միաժամանակ անհրաժեշտ է յուրաքանչյուր նոր տեխնոլոգիայի ներդրումը գնահատել տնտեսական հաշվարկով՝ հաշվի առնելով ներդրման արժեքը, սպասվող խնայողությունը, արտադրողականության փոփոխությունն ու վերադարձի ժամկետը։
Գյուղատնտեսության ապագան ամբողջական շղթայի մեջ է
«From Seeds to Foods» ցուցահանդեսի գաղափարը համահունչ է ժամանակակից գյուղատնտեսության կարևոր միտումներից մեկին․ արդյունավետ արտադրությունը չի սահմանափակվում միայն բերք աճեցնելով։
Կարևոր է նաև, թե ինչպես է հումքը պահպանվում, վերամշակվում, փաթեթավորվում և հասնում սպառողին։
Հայաստանի համար այս մոտեցումը կարող է նշանակել ավելի արդյունավետ արտադրություն, գյուղմթերքի կորուստների նվազեցում և տեղական հումքի հիման վրա նոր ապրանքների ստեղծում։
Գյուղատնտեսական նորարարության իրական արժեքը որոշվում է ոչ միայն նոր տեխնոլոգիայի առկայությամբ, այլև նրանով, թե որքանով է այն օգնում ֆերմերին նվազեցնել ծախսերը, բարձրացնել արտադրանքի արժեքը և ապահովել կայուն եկամուտ։