Ուկրաինայում այս տարի առատ բերք է ստացվել, սակայն ֆերմերների համար բերքի մեծ քանակը վերածվել է լուրջ խնդրի․ հացահատիկը դժվարությամբ է դուրս գալիս երկրից, պահեստները լցվում են, իսկ որոշ գյուղացիներ ստիպված են բերքը պահել նույնիսկ բաց երկնքի տակ։
Financial Times-ը հոկտեմբերի 5-ին գրել է, որ ռուսական հարվածները Սև ծովի նավահանգիստներին լրջորեն խաթարել են ուկրաինական գյուղատնտեսական արտադրանքի արտահանման հիմնական ճանապարհը։ Գյուղացիները հայտնում են, որ չեն կարողանում վաճառել բերքը կամ ստիպված են այն վաճառել ցածր գներով։
Խնդիրը ոչ թե բերքն է, այլ դրա իրացումը
Մինչև Ռուսաստանի լայնածավալ ներխուժումը Ուկրաինայի տարեկան մոտ 60 մլն տոննա հացահատիկի արտահանման ավելի քան 90%-ն անցնում էր Սև ծովի նավահանգիստներով։ Այժմ այդ ճանապարհը լրջորեն սահմանափակված է։
Ուկրաինայի գյուղատնտեսության նախարար Տարաս Վիսոցկին գնահատում է, որ մինչև 11 մլն տոննա բերք կարող է պահեստավորման խնդիր ունենալ։ Դրա համար երկիրը փորձում է օգտագործել դաշտերում տեղադրվող հատուկ պոլիմերային թևքեր, որոնք կարող են պահել մոտ 200 տոննա հացահատիկ։
Միաժամանակ, Ուկրաինան փորձում է ավելացնել արտահանումը երկաթուղով, ավտոմոբիլային ճանապարհներով և Դանուբի նավահանգիստներով, սակայն դրանց հնարավորությունները բավարար չեն Սև ծովի նավահանգիստների ամբողջ ծավալը փոխարինելու համար։
Սեպտեմբերին հացահատիկի արտահանումը նվազել է
Reuters-ի տվյալներով՝ ռուսական հարձակումների հետևանքով Ուկրաինայի հացահատիկի արտահանումը սեպտեմբերին տարեկան կտրվածքով նվազել է 36.6%-ով։ Ուկրաինայի իշխանությունները գնահատում են, որ արտահանման սահմանափակումների պատճառով այս տարի վտանգի տակ կարող է հայտնվել մոտ 40 մլրդ դոլարի արտահանման եկամուտ։
Միաժամանակ, սեպտեմբերին Ուկրաինան ընդհանուր առմամբ արտահանել է 3.04 մլն տոննա գյուղատնտեսական արտադրանք՝ օգոստոսի համեմատ աճ գրանցելով։ Սա ցույց է տալիս, որ արտահանումը ամբողջությամբ չի կանգնել, սակայն դրա ծավալը դեռ զգալիորեն ցածր է երկրի հնարավորություններից։
Ինչու է սա վտանգավոր նաև հաջորդ տարվա բերքի համար
Եթե ֆերմերը չի կարողանում վաճառել այս տարվա ցորենը, եգիպտացորենը կամ արևածաղիկը, նա չի ստանում այն գումարը, որն անհրաժեշտ է աշնանացանի, սերմերի, վառելիքի և պարարտանյութերի համար։
Այսինքն՝ արտահանման խնդիրը կարող է վերածվել ոչ միայն պահեստավորման, այլև հաջորդ տարվա արտադրության խնդրի։
Ուկրաինայի գյուղատնտեսության նախարարությունը նախկինում արդեն զգուշացրել էր, որ արտահանման ներկայիս սահմանափակումների պահպանման դեպքում երկրի գյուղատնտեսական արտադրանքի զգալի մասը կարող է մնալ ներքին շուկայում։ Հոկտեմբերի սկզբի գնահատականներով՝ ներկայիս երթուղիներով հնարավոր է արտահանել երկրի պոտենցիալ գյուղատնտեսական արտահանման կեսից պակասը։
Ինչ է սա նշանակում համաշխարհային շուկայի համար
Ուկրաինան աշխարհի խոշորագույն հացահատիկ և արևածաղկի արտադրող ու արտահանող երկրներից է։ Այդ պատճառով նրա արտահանման խնդիրները կարող են ազդել ոչ միայն տեղական ֆերմերների, այլև միջազգային շուկաների, հատկապես Մերձավոր Արևելքի, Հյուսիսային Աֆրիկայի և Ասիայի գնորդների վրա։
Այս իրավիճակում առաջանում է պարադոքս․ երկիրը բերքի պակաս չունի, բայց ֆերմերը կարող է գումարի պակաս ունենալ, քանի որ չի կարողանում իր արտադրանքը հասցնել գնորդին։
Ուկրաինայի ներկայիս խնդիրը ևս մեկ անգամ ցույց է տալիս, որ գյուղատնտեսության մեջ բերք ստանալը դեռևս ամբողջ շղթայի միայն առաջին քայլն է։ Պահեստավորումը, լոգիստիկան և արտահանման հասանելիությունը կարող են նույնքան կարևոր լինել, որքան հենց բերքատվությունը։