Եվրամիությունում քննարկվում է Միասնական գյուղատնտեսական քաղաքականության՝ CAP-ի 2027-ից հետո գործող նոր շրջանակը։ Սեպտեմբերի 28-ին ԵՄ գյուղատնտեսության և ձկնորսության խորհուրդը քննարկում է Եվրահանձնաժողովի առաջարկը, որի հիմնական նպատակներից են ֆերմերների եկամուտների պաշտպանությունը, աջակցության համակարգի պարզեցումը և գյուղատնտեսության դիմակայունության բարձրացումը։ Սակայն այս փուլում խոսքը դեռ վերջնական որոշման մասին չէ։
Ի՞նչ է առաջարկվում փոխել
Եվրահանձնաժողովի առաջարկով՝ գործող երկու հիմնական ֆոնդերը՝ EAGF-ն ու EAFRD-ն, պետք է միավորվեն մեկ ավելի միասնական շրջանակում։ Նպատակն է նվազեցնել վարչական բարդությունը և թույլ տալ, որ անդամ երկրներն ավելի ճկուն ձևով ուղղեն ֆինանսավորումը իրենց գյուղատնտեսական ու տարածքային առաջնահերթություններին։
Ֆերմերների եկամուտների աջակցության համար նախատեսվում է պահպանել առանձին պաշտպանված ֆինանսավորում՝ առնվազն 300 մլրդ եվրոյի չափով։ Առաջարկը նաև նախատեսում է ավելի մեծ ուշադրություն փոքր և երիտասարդ ֆերմերներին, մինչդեռ խոշոր տնտեսությունների համար ուղղակի վճարումները կարող են սահմանափակվել կամ աստիճանաբար նվազել։
Երիտասարդ ֆերմերներին՝ առանձին ուշադրություն
Նոր համակարգի կարևոր ուղղություններից մեկը սերնդափոխությունն է։ ԵՄ անդամ երկրներից ակնկալվում է երիտասարդ ֆերմերների ներգրավման հատուկ ռազմավարությունների մշակում։
Առաջարկի համաձայն՝ երիտասարդ ֆերմերների համար նախատեսվում են ֆինանսական աջակցություն, ուսուցում, խորհրդատվություն և այսպես կոչված «starter pack»՝ գյուղատնտեսական գործունեությունը սկսելու համար։ Որոշ ներդրումային ծրագրերի դեպքում ԵՄ համաֆինանսավորման մակարդակը կարող է հասնել 85 տոկոսի։
Բնապահպանական պահանջները չեն վերանում
Նոր CAP-ը չի հրաժարվում կլիմայական և բնապահպանական նպատակներից, սակայն առաջարկում է փոխել դրանց կիրառման տրամաբանությունը։
Փոխարենը, որ ֆերմերը հիմնականում կատարի բազմաթիվ մանրամասն պարտադիր պայմաններ, նոր մոտեցումը նախատեսում է ավելի մեծ դեր տալ այնպիսի գործողությունների խրախուսմանը, որոնք բարելավում են հողի առողջությունը, ջրի կառավարումը, կենսաբազմազանությունը, թունաքիմիկատների օգտագործման նվազեցումը և կենդանիների բարեկեցությունը։
Այսինքն՝ ֆինանսական աջակցությունը աստիճանաբար ավելի շատ կապվելու է ոչ միայն արտադրության, այլև ֆերմայի կայունության և բնապահպանական արդյունքների հետ։
Ավելի մեծ ուշադրություն՝ ճգնաժամերի նկատմամբ դիմակայունությանը
ԵՄ-ն նաև նախատեսում է ուժեղացնել ֆերմերների պաշտպանությունը շուկայական և կլիմայական ցնցումներից։
Առաջարկվող Unity Safety Net-ը նախատեսում է շուրջ 6.3 մլրդ եվրոյի միջոցներ, որոնք պետք է օգտագործվեն շուկայի լուրջ խափանումների և այլ ճգնաժամերի հետևանքով տուժած ֆերմերներին աջակցելու համար։
Սեպտեմբերի 28-ի խորհրդի քննարկումների օրակարգում են նաև գյուղատնտեսական շուկաների ներկայիս իրավիճակը, երաշտը և պարարտանյութերի գործողությունների երկարաժամկետ ծրագիրը։
Ինչու է սա կարևոր նաև Հայաստանի համար
ԵՄ գյուղատնտեսական քաղաքականության փոփոխությունները կարևոր են ոչ միայն եվրոպական ֆերմերների համար։ Հայաստանի գյուղատնտեսությունը եվրոպական շուկայի հետ ավելի սերտ կապերի պայմաններում բախվելու է նույն պահանջներից մի քանիսին՝ արտադրանքի որակ, հետագծելիություն, բնապահպանական չափանիշներ, ռիսկերի կառավարում և ավելի արդյունավետ արտադրություն։
Միաժամանակ ԵՄ-ի մոտեցումը ցույց է տալիս գյուղատնտեսական աջակցության ընդհանուր ուղղությունը․ ֆերմերին աջակցել ոչ միայն արտադրանքի ծավալի համար, այլ նաև կայունության, տեխնոլոգիական ներդրումների, հողի և ջրի կառավարման, երիտասարդների ներգրավման և ճգնաժամերին պատրաստ լինելու համար։
Սակայն վերջնական համակարգը դեռ ձևավորման փուլում է։ Սեպտեմբերի 28-ի քննարկումները վերաբերում են առաջարկի հիմնական չլուծված հարցերին, և հետագա բանակցությունները կարող են փոխել ներկայիս առաջարկի առանձին դրույթներ։