Հայաստանը շարունակում է նոր շուկաներ որոնել տեղական արտադրանքի, այդ թվում՝ գյուղատնտեսական և ագրոպարենային արտադրանքի արտահանման համար։ Այդ համատեքստում Արաբական Միացյալ Էմիրությունները կարող է դառնալ հայկական արտադրողների համար հեռանկարային ուղղություններից մեկը։
Սեպտեմբերի 7-ին Դուբայում անցկացվող 15-րդ Ամենամյա ներդրումային համաժողովի շրջանակում Հայաստանի էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանը հանդիպել է ԱՄԷ արտաքին առևտրի նախարար Թանի բին Ահմեդ ալ Զայուդիի հետ։
Հանդիպման ընթացքում քննարկվել են Հայաստանի և Արաբական Միացյալ Էմիրությունների միջև առևտրատնտեսական համագործակցության ընդլայնման և նոր հնարավորությունների ձևավորման հարցեր։
Արտահանման աշխարհագրության դիվերսիֆիկացման ուղղությամբ
Հայաստանի համար արտահանման շուկաների դիվերսիֆիկացման հարցը վերջին շրջանում առանձնահատուկ կարևորություն է ձեռք բերել։ Երկար տարիներ հայկական գյուղմթերքի արտահանման հիմնական ուղղությունը Ռուսաստանն է եղել, սակայն մեկ շուկայից կախվածությունը ռիսկեր է ստեղծում տեղական արտադրողների համար։
Դուբայում կայացած հանդիպման ընթացքում կարևորվել է հայ արտահանողների համար ԱՄԷ շուկա մուտք գործելու գործընթացի դյուրացումը։
Գևորգ Պապոյանն առաջարկել է գործնական կապի մեխանիզմ ձևավորել ԱՄԷ համապատասխան կառույցների հետ։ Նման համագործակցությունը հայկական ընկերություններին հնարավորություն կտա ավելի լավ հասկանալ Էմիրությունների շուկայի պահանջները, գործող ստանդարտներն ու սերտիֆիկացման ընթացակարգերը։
Սա հատկապես կարևոր կարող է լինել գյուղատնտեսական արտադրողների համար, քանի որ պարենային ապրանքների արտահանումը հաճախ կապված է որակի, անվտանգության, փաթեթավորման և սերտիֆիկացման խիստ պահանջների հետ։
Փորձնական մատակարարումներից՝ երկարաժամկետ համագործակցության
Հայաստանի էկոնոմիկայի նախարարը նաև առաջարկել է կազմակերպել ԱՄԷ գործարարների այցեր Հայաստան։
Նպատակը հայկական արտադրական հնարավորություններին տեղում ծանոթանալն է, գործարար հանդիպումների կազմակերպումը և փորձնական մատակարարումներից աստիճանաբար երկարաժամկետ պայմանագրերի անցումը։
Այս մոտեցումը կարող է նոր հնարավորություններ ստեղծել հայկական գյուղմթերք արտադրողների համար։ Արտահանման շուկա մտնելու ամենաբարդ փուլերից մեկը գնորդների և արտադրողների միջև կայուն կապերի ձևավորումն է։ Եթե ԱՄԷ-ից ներկրողներ և բաշխող ընկերություններ հնարավորություն ստանան Հայաստանում անմիջականորեն ծանոթանալու արտադրությանը, դա կարող է մեծացնել հայկական արտադրանքի նկատմամբ վստահությունը և երկարաժամկետ համագործակցության հնարավորությունները։
ԱՄԷ-ն արդեն հետաքրքրություն է ցուցաբերում հայկական գյուղմթերքի նկատմամբ
Հայաստանի և ԱՄԷ-ի միջև գյուղատնտեսական արտադրանքի արտահանման ուղղությամբ արդեն կոնկրետ քայլեր են ձեռնարկվում։
Օգոստոսի վերջին Հայաստանի էկոնոմիկայի նախարարությունը հայտնել էր, որ սեպտեմբերից նախատեսվում է Արաբական Միացյալ Էմիրություններ շաբաթական մինչև 40 տոննա թարմ մրգեր և բանջարեղեն արտահանել։ Համապատասխան համագործակցության շրջանակում նախատեսվում է հայկական արտադրողներին կապել ԱՄԷ-ում գործող գնորդների և բաշխող ընկերությունների հետ։
Ավելի վաղ նաև հայտնի էր դարձել, որ Հայաստանից ձուկ և ձկնամթերք է արտահանվել ԱՄԷ, ինչը ցույց է տալիս, որ Էմիրությունների շուկան աստիճանաբար հետաքրքրություն է ներկայացնում հայկական տարբեր տեսակի ագրոպարենային արտադրանքի համար։
Նոր շուկա՝ ռուսական ուղղության այլընտրանք
ԱՄԷ շուկայի զարգացումը Հայաստանի համար կարևոր է ոչ միայն արտահանման ծավալների ավելացման, այլև շուկաների բազմազանեցման տեսանկյունից։
2026 թվականի հունվար-հուլիս ամիսներին Հայաստանի ագրոպարենային արտահանումը գրեթե պահպանել է նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի մակարդակը՝ չնայած Ռուսաստանում հայկական որոշ ապրանքների ներմուծման հետ կապված սահմանափակումներին։
Այս պայմաններում Մերձավոր Արևելքի շուկաները կարող են լրացուցիչ հնարավորություններ ստեղծել հայկական արտադրողների համար։
ԱՄԷ-ն հատկապես հետաքրքիր է բարձր գնողունակություն ունեցող սպառողական շուկայի առկայությամբ։ Երկիրը սննդամթերքի զգալի մասը ներմուծում է, ինչը հնարավորություն է ստեղծում տարբեր երկրների արտադրողների համար։
Հայաստանի դեպքում հեռանկարային կարող են լինել հատկապես՝
- թարմ մրգերն ու բանջարեղենը,
- չրերը,
- պահածոյացված արտադրանքը,
- մեղրը,
- ձկնամթերքը,
- գինին և խաղողի վերամշակված արտադրանքը,
- օրգանական և բնական սննդամթերքը։
Սակայն միայն արտադրելը բավարար չէ
Արտահանման նոր շուկաներ մտնելու համար հայկական արտադրողները պետք է կարողանան համապատասխանել միջազգային պահանջներին։
Խնդիրը միայն արտադրանքի որակը չէ։ Կարևոր են նաև՝
- միջազգային սերտիֆիկատների առկայությունը,
- արտադրանքի կայուն և կանխատեսելի ծավալները,
- փաթեթավորման որակը,
- լոգիստիկան,
- մատակարարման ժամկետների պահպանումը,
- շուկայի պահանջներին համապատասխան մարքեթինգը։
Այս տեսանկյունից Հայաստանի և ԱՄԷ-ի համապատասխան կառույցների միջև առաջարկվող գործնական կապի մեխանիզմը կարող է օգտակար լինել հատկապես փոքր և միջին արտադրողների համար, որոնք հաճախ չունեն բավարար տեղեկատվություն արտասահմանյան շուկաների պահանջների մասին։
Հեռանկար կա, սակայն անհրաժեշտ է համակարգված աշխատանք
Դուբայում կայացած հանդիպումը դեռևս չի նշանակում, որ հայկական գյուղմթերքի համար ԱՄԷ-ի շուկան ամբողջությամբ բացվել է։ Սակայն այն ցույց է տալիս Հայաստանի կողմից արտահանման աշխարհագրությունը ընդլայնելու քաղաքական հետաքրքրությունը։
Առաջիկայում կարևոր կլինի հասկանալ, թե քննարկումներից հետո ինչ գործնական քայլեր կհետևեն և արդյոք հայկական գյուղատնտեսական արտադրողները կկարողանան ոչ միայն առանձին փորձնական խմբաքանակներ, այլև կայուն ծավալներով արտադրանք մատակարարել Էմիրությունների շուկա։
Եթե այդ ուղղությամբ հաջողվի ստեղծել արտադրող–գնորդ կայուն կապեր և լուծել սերտիֆիկացման ու լոգիստիկայի խնդիրները, ԱՄԷ-ն կարող է աստիճանաբար դառնալ հայկական ագրոպարենային արտադրանքի կարևոր արտահանման ուղղություններից մեկը։
Այսպիսով, Հայաստանի համար խնդիրը միայն նոր շուկա գտնելը չէ։ Առավել կարևոր է այդ շուկայում երկարաժամկետ ներկայություն ապահովելը։