Հայաստանի լեռնային շրջաններում արդեն սկսվել է աշնանացան ցորենի ցանքը, ինչը գյուղատնտեսական տարվա հաջորդ փուլի մեկնարկն է ազդարարում։ «Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոնի» օգոստոսի 24-30-ի ագրոօդերևութաբանական տվյալների համաձայն՝ մի շարք լեռնային շրջաններում ցանքն արդեն սկսվել է՝ մոտենալով բազմամյա միջին ժամկետներին։
Միաժամանակ հանրապետության տարբեր գոտիներում հողի խոնավության պաշարները տարբեր մակարդակի են, ինչը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ ցորենի սերմերի ծլման և աշնանային սկզբնական զարգացման համար։
Ցանքն արդեն սկսվել է լեռնային շրջաններում
Օգոստոսի վերջին շաբաթվա ընթացքում լեռնային շրջաններում շարունակվել են աշնանացան ցորենի նախացանքային աշխատանքները, իսկ առանձին տարածքներում արդեն սկսվել է ցանքը։ Ըստ պաշտոնական տվյալների՝ ժամկետները մոտ են բազմամյա միջին ցուցանիշներին։
Սա նշանակում է, որ ցորենի աշնանացանի ակտիվ փուլը աստիճանաբար տեղափոխվում է դաշտեր։
Աշնանացան ցորենի համար ցանքի ճիշտ ժամկետը կարևոր է։ Շատ վաղ ցանքի դեպքում բույսը կարող է մինչև ձմեռ չափից ավելի զարգանալ, իսկ ուշ ցանքի դեպքում կարող է չհասցնել բավարար արմատային համակարգ ձևավորել և մտնել ձմեռային շրջանը թույլ վիճակում։
Հետևաբար ցանքի ժամկետը պետք է համապատասխանեցվի տվյալ տարածքի կլիմայական պայմաններին, հողի վիճակին և սպասվող եղանակին։
Հողի խոնավությունը՝ գլխավոր գործոններից մեկը
Այս տարվա օգոստոսի վերջին շաբաթվա տվյալները ցույց են տալիս, որ տեղումները բարձրացրել են հողի խոնավության պաշարները։ Հողի 20-40 սանտիմետր խորության շերտում խոնավության պաշարները կազմել են՝
- լեռնային շրջաններում՝ 14-48%,
- նախալեռնային շրջաններում՝ 22-55%,
- հովտային շրջաններում՝ 21-43%։
Այս թվերը կարևոր են հատկապես աշնանացանի մեկնարկի ժամանակ, քանի որ հողի բավարար խոնավությունը նպաստում է սերմի ծլմանը և բույսի սկզբնական զարգացմանը։
Միաժամանակ տվյալների տարբերությունը ցույց է տալիս, որ հանրապետության բոլոր շրջաններում ցանքի պայմանները նույնը չեն։
Ինչու է աշնանացանի համար հենց այս շրջանը կարևոր
Աշնանացան ցորենը ցանում են այնպես, որ բույսը մինչև ձմռան գալը հասցնի ձևավորել բավարար արմատային համակարգ և որոշակի չափով զարգանալ։
Սերմը հողում հայտնվելուց հետո առաջին կարևոր փուլերից մեկը ծլումն է։ Դրա համար անհրաժեշտ են համապատասխան խոնավություն և ջերմաստիճան։
Եթե հողում բավարար խոնավություն կա, իսկ ջերմային պայմանները դեռ նպաստավոր են, սերմը կարող է արագ ծլել և սկսել արմատային համակարգի ձևավորումը։
Սակայն միայն խոնավությունը բավարար չէ։ Կարևոր են նաև սերմի որակը, հողի նախապատրաստումը, ցանքի խորությունը, սերմացուի նորման և տվյալ տարածքի համար ընտրված ցորենի սորտը։
Լեռնային, նախալեռնային և հովտային գոտիների պայմանները տարբեր են
Պաշտոնական տվյալների մեջ հատկապես ուշադրության արժանի է այն, որ հողի խոնավության ցուցանիշները տարբեր գյուղատնտեսական գոտիներում զգալիորեն տարբերվում են։
Լեռնային շրջաններում 20-40 սմ շերտի խոնավությունը գնահատվել է 14-48%, մինչդեռ նախալեռնային շրջաններում այն հասնում է 55%-ի։ Հովտային շրջաններում ցուցանիշը կազմել է 21-43%։
Այս պայմաններում նույն ցանքի մոտեցումը բոլոր մարզերի համար կիրառելը ճիշտ չէ։
Ֆերմերը պետք է հաշվի առնի ոչ միայն օրացուցային ամսաթիվը, այլև իր հողամասի իրական վիճակը։
Տեղումները բարձրացրել են հողի խոնավության պաշարները
Օգոստոսի 24-30-ը դիտված տեղումները դրական ազդեցություն են ունեցել հողի խոնավության վրա։ Միաժամանակ ամբողջ հանրապետությունում շարունակվել են նաև բերքահավաքն ու անհրաժեշտ դաշտային աշխատանքները։
Այսպիսով, գյուղատնտեսական աշխատանքները Հայաստանում այժմ ընթանում են միաժամանակ երկու ուղղությամբ․ մի շարք մշակաբույսերի բերքահավաքը դեռ շարունակվում է, իսկ լեռնային շրջաններում արդեն սկսվում է հաջորդ գյուղատնտեսական սեզոնի կարևոր փուլը՝ աշնանացան ցորենի ցանքը։
Ցանքի մեկնարկը դեռ չի նշանակում, որ բոլոր շրջաններում ժամանակն է ցանել
Կարևոր է ընդգծել, որ պաշտոնական տեղեկությունը վերաբերում է հատկապես լեռնային շրջաններին։ Այն չի նշանակում, որ օգոստոսի վերջին աշնանացան ցորենի ցանքը պետք է սկսվի Հայաստանի բոլոր տարածքներում։
Տարբեր բարձրություններում, կլիմայական գոտիներում և հողային պայմաններում ցանքի օպտիմալ ժամկետները տարբեր են։
Հետևաբար ֆերմերների համար առաջիկա շաբաթներին կարևոր կլինի հետևել ինչպես եղանակային կանխատեսումներին, այնպես էլ հողի խոնավության վիճակին և տեղական ագրոնոմիական ցուցումներին։
Ինչի՞ց է կախված աշնանացանի հաջողությունը
Աշնանացան ցորենի հաջող մեկնարկի համար մի քանի գործոն պետք է համադրվի՝
որակյալ սերմացու, ճիշտ նախապատրաստված հող, համապատասխան ցանքի ժամկետ, բավարար խոնավություն և տվյալ գոտուն համապատասխան ագրոտեխնիկա։
Հատկապես կարևոր է խուսափել միայն օրացույցով առաջնորդվելուց։ Նույն ամսաթվին մեկ մարզում հողը կարող է բավարար խոնավություն ունենալ, իսկ մեկ այլ տարածքում՝ ցանքի համար ավելի չոր պայմաններ լինել։
Այս տարվա օգոստոսի վերջին հրապարակված տվյալները հենց այդ տարբերությունն են ցույց տալիս։
Աշնանացանի մեկնարկը՝ գյուղատնտեսական տարվա նոր փուլ
Հայաստանում աշնանացան ցորենի ցանքի մեկնարկը կարևոր փուլ է ոչ միայն հացահատիկային տնտեսությունների, այլև երկրի պարենային անվտանգության տեսանկյունից։
Առաջիկա շաբաթներին ցանքային աշխատանքները կշարունակվեն ավելի լայն տարածքներում, և դրանց արդյունավետությունը մեծապես կախված կլինի եղանակային պայմաններից, հողի խոնավությունից և ֆերմերների կողմից ագրոտեխնիկական ճիշտ միջոցառումների իրականացումից։
Օգոստոսի վերջին արդեն արձանագրված պատկերը ցույց է տալիս, որ աշնանացանի սեզոնը սկսվել է, իսկ գյուղատնտեսական աշխատանքները Հայաստանի մի հատվածում արդեն տեղափոխվում են հաջորդ բերքի ձևավորման փուլ։