Սննդային և այգեգործական թափոններից պատրաստված կոմպոստը կարող է ոչ միայն վերադարձնել օրգանական նյութերը հող, այլև բարելավել լոլիկի համային որակները։ Ավստրալիայի Քվինսլենդի համալսարանի հետազոտողները պարզել են, որ նման կոմպոստի կիրառմամբ աճեցված լոլիկները հետագայում ավելի հաճախ են գնահատվել որպես քաղցր, բուրավետ և ավելի գրավիչ։
Հետազոտությունն իրականացվել է Հարավարևելյան Քվինսլենդում՝ առևտրային պայմաններին մոտ դաշտային արտադրության պայմաններում։ Գիտնականները նույն տեսակի լոլիկ են աճեցրել երկու խմբով․ մի հատվածի հողում ավելացվել է սննդային և այգեգործական օրգանական թափոններից ստացված կոմպոստ, մյուսը աճեցվել է առանց դրա։ Մնացած պայմանները երկու խմբերի համար նույնն են եղել։
Կոմպոստով աճեցված լոլիկն ավելի քաղցր է գնահատվել
Գիտնականները բերքահավաքից հետո լոլիկները գնահատել են ոչ միայն լաբորատոր քիմիական վերլուծությամբ, այլև համի, հոտի և արտաքին տեսքի կույր թեստերով։
Առաջին գնահատումն իրականացվել է բերքահավաքից հինգ օր անց, իսկ երկրորդը՝ ևս մեկ շաբաթ պահեստավորումից հետո։ Այս ժամանակահատվածը հետազոտողները ընտրել են այնպես, որ նմանեցնեն լոլիկի ճանապարհը ֆերմայից մինչև խանութ և սպառողի սեղան։
Արդյունքը հատկապես նկատելի է եղել պահեստավորումից հետո․ կոմպոստով աճեցված լոլիկները մոտ երկու անգամ ավելի հաճախ են գնահատվել որպես քաղցր, մինչդեռ համեմատական խմբի լոլիկները ավելի հաճախ նկարագրվել են որպես անհամ կամ թույլ բույրով։ Կոմպոստով աճեցված լոլիկները նաև ավելի լավ տեսք և ավելի հաճելի հոտ են ունեցել։
Ի՞նչ է տեղի ունեցել լոլիկի բաղադրության մեջ
Քիմիական վերլուծությունը նույնպես հաստատել է համային տարբերությունները։ Կոմպոստով աճեցված լոլիկներում արձանագրվել է շաքարների հետ կապված նյութերի ավելի բարձր պարունակություն, իսկ խնձորաթթվի՝ ավելի ցածր մակարդակ։ Վերջինս կարող է նպաստել թթվայնության զգացողությանը։
Պահեստավորումից հետո այդ լոլիկներում հայտնաբերվել են նաև այնպիսի ամինաթթուների ավելի բարձր մակարդակներ, որոնք կապված են կծու-համեղ կամ umami համային ընկալումների հետ։
Ամենակարևորն այն է, որ բերքատվությունը չի նվազել
Հետազոտության հետաքրքիր կողմերից մեկն այն է, որ կոմպոստի օգտագործումը չի հանգեցրել բերքի կամ պտուղների չափի նկատելի տարբերության։ Այսինքն՝ գիտնականների արձանագրած առավելությունը հիմնականում եղել է արտադրանքի որակի և համի, ոչ թե պարզապես բերքատվության ավելացման մեջ։
Հետազոտողները նշում են, որ սննդային և այգեգործական օրգանական թափոնների օգտագործումը գյուղատնտեսության մեջ միաժամանակ լուծում է երկու խնդիր՝ օրգանական թափոնը չի հայտնվում աղբավայրում, իսկ ստացված կոմպոստը վերադառնում է սննդի արտադրության համակարգ։
Ի՞նչ կարող է սա նշանակել Հայաստանի ջերմոցների համար
Հետազոտությունը իրականացվել է բաց հողում, ոչ թե ջերմոցում, սակայն դրա արդյունքը հետաքրքիր է նաև ջերմոցային տնտեսությունների համար։
Հայաստանում ջերմոցային արտադրության մեջ լոլիկը կարևոր մշակաբույս է, իսկ արտադրողների համար մրցակցության հիմնական գործոններից մեկը միայն բերքի քանակը չէ։ Կարևոր է նաև պտղի համը, բույրը, տեսքը և այն, թե ինչպես է այն պահպանվում վաճառքի ընթացքում։
Սա հատկապես հետաքրքիր ուղղություն է օրգանական թափոնների վերամշակման և ջերմոցային արտադրության համադրման տեսանկյունից։ Եթե սննդային ու բուսական մնացորդները հնարավոր է անվտանգ և ճիշտ տեխնոլոգիայով վերածել որակյալ կոմպոստի, ապա դրանք կարող են կրկին մտնել գյուղատնտեսական արտադրության շրջանառության մեջ։
Այսպիսով, ավստրալացի գիտնականների ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս մի պարզ, բայց կարևոր գաղափար․ գյուղատնտեսական արտադրանքի որակը կարող է սկսվել ոչ միայն բույսից, այլև այն բանից, թե ինչ ենք անում մեր թափոնների հետ։
Հետազոտությունը հրապարակվել է npj Science of Food գիտական ամսագրում։