խնդիրները հարվածում են նաև հացահատիկի շուկային
Ուկրաինան օգոստոսի առաջին 18 օրերին արտահանել է մոտ 899,6 հազար տոննա գյուղատնտեսական արտադրանք, սակայն այս ծավալը կազմում է այն արտահանման հնարավորությունների միայն մոտ 31%-ը, որոնք երկիրը կունենար լոգիստիկ ուղիների լիարժեք հասանելիության պայմաններում։ Այս մասին հայտնել է Ուկրաինայի ագրարային քաղաքականության և պարենի նախարար Տարաս Վիսոցկին։
Ամենամեծ խնդիրը գրանցվել է հացահատիկի արտահանման ոլորտում։ Օգոստոսի 1-ից 18-ը Ուկրաինայից արտահանվել է շուրջ 522 հազար տոննա հացահատիկ, ինչը նախարարի տվյալներով կազմում է հնարավոր ծավալի ընդամենը մոտ 20%-ը։
Միաժամանակ արտահանվել է շուրջ 163 հազար տոննա յուղատու մշակաբույս, 128 հազար տոննա բուսական յուղ և 86 հազար տոննա շրոտ։ Այս ուղղություններով արտահանման տեմպերը, ըստ նախարարի, ավելի մոտ են նախատեսված մակարդակներին։
Սև ծովը շարունակում է մնալ հիմնական խնդիրը
Ուկրաինական գյուղատնտեսության համար հիմնական դժվարությունը կապված է Սև ծովով արտահանման հետ։ Վերջին շաբաթներին ռուսական հարվածները վնասել են ուկրաինական նավահանգստային ենթակառուցվածքները, ինչի հետևանքով նավահանգիստների աշխատանքը խաթարվել է, իսկ մի շարք բեռնափոխադրումներ դադարեցվել կամ հետաձգվել են։ Deutsche Welle-ն նշում է, որ ստեղծված իրավիճակը հատկապես ծանր է այն պատճառով, որ հենց հիմա Ուկրաինայում բերքահավաքի ակտիվ շրջան է։
Reuters-ի տվյալներով՝ օգոստոսի առաջին երկու շաբաթներին Ուկրաինայի հացահատիկի արտահանումը զգալիորեն նվազել է, իսկ նավահանգիստների աշխատանքի խափանումները սահմանափակում են նոր բերքի վաճառքի հնարավորությունները։
Հայաստանի համար հատկապես կարևոր է հետևել ոչ միայն Ուկրաինայի, այլև Ռուսաստանի, Ղազախստանի և Սևծովյան տարածաշրջանի հացահատիկի արտահանման ծավալներին
Խնդիրը միայն Ուկրաինայի համար չէ։ Ռուսաստանն ու Ուկրաինան միասին համաշխարհային ցորենի շուկայի կարևորագույն մատակարարներից են, և Սև ծովի արտահանման ուղիների խափանումը արդեն անհանգստացնում է խոշոր ներկրողներին։
Reuters-ը հայտնում է, որ համաշխարհային ցորենի գնորդները սկսել են այլընտրանքային մատակարարներ փնտրել, այդ թվում՝ Ավստրալիայում, Արգենտինայում և Հյուսիսային Ամերիկայում։ Սևծովյան ցորենի համեմատ այլընտրանքային մատակարարումների արժեքը կարող է զգալիորեն ավելի բարձր լինել։
Ցորենի գները նույնպես արձագանքում են
Սև ծովի շուրջ ստեղծված իրավիճակն արդեն ազդեցություն է ունենում միջազգային շուկայի վրա։ Reuters-ի տվյալներով՝ Չիկագոյի ցորենի ֆյուչերսները հուլիսի սկզբից աճել են ավելի քան 17%-ով։
Սա նշանակում է, որ եթե Սև ծովով հացահատիկի արտահանման սահմանափակումները երկարատև բնույթ ստանան, ազդեցությունը կարող է տարածվել նաև այն երկրներ, որոնք մեծապես կախված են ռուսական և ուկրաինական ցորենից։
Հատկապես խոցելի են Մերձավոր Արևելքի և Հյուսիսային Աֆրիկայի երկրները։ Օրինակ՝ Reuters-ը նշում է, որ 2026 թվականի առաջին կեսին Եգիպտոսի ցորենի ներմուծման ավելի քան 82%-ը բաժին է ընկել Ռուսաստանին և Ուկրաինային։
Իսկ ի՞նչ կարող է նշանակել սա Հայաստանի համար
Ուկրաինայի արտահանման խնդիրները ինքնին չեն նշանակում, որ Հայաստանում անմիջապես կթանկանա հացը կամ ալյուրը։ Սակայն միջազգային հացահատիկի շուկայի երկարատև խափանումը կարող է բարձրացնել ցորենի և ալյուրի ներմուծման արժեքը տարբեր շուկաներում։
Հայաստանի համար հատկապես կարևոր է հետևել ոչ միայն Ուկրաինայի, այլև Ռուսաստանի, Ղազախստանի և Սևծովյան տարածաշրջանի հացահատիկի արտահանման ծավալներին, քանի որ տարածաշրջանային շուկաների փոփոխությունները կարող են անդրադառնալ նաև հայկական ներմուծողների գնագոյացման վրա։
Այսպիսով, Ուկրաինայի գյուղմթերքի արտահանման ներկայիս անկումը արդեն միայն ուկրաինական գյուղատնտեսության խնդիր չէ։ Եթե Սև ծովի լոգիստիկ սահմանափակումները պահպանվեն, նոր բերքի իրացման դժվարությունները կարող են վերածվել ավելի լայն հացահատիկային շուկայի խնդրի։