Պարարտանյութերի միջազգային շուկայում գների և մատակարարումների փոփոխությունները շարունակում են մտահոգել գյուղատնտեսության ոլորտին։ Միջազգային շուկայում առանձին տեսակի պարարտանյութերի գները նվազում են, մինչդեռ մյուսների դեպքում պահպանվում է թանկացման միտումը։
Վերջին տվյալների համաձայն՝ ԱՄՆ-ի շուկայում օգոստոսի առաջին կեսին որոշ ազոտական պարարտանյութերի գները նվազել են, սակայն ֆոսֆորական պարարտանյութերի, մասնավորապես՝ MAP-ի արժեքը հասել է մոտ 960 դոլարի մեկ տոննայի համար։
Մասնագետների գնահատմամբ՝ պարարտանյութերի շուկայի վրա շարունակում են ազդել արտադրության ծախսերը, էներգակիրների գները, միջազգային առևտրի սահմանափակումները և մատակարարման շղթաների խնդիրները։ Այս գործոնները կարող են արագ փոխել ինչպես պարարտանյութերի ինքնարժեքը, այնպես էլ դրանց հասանելիությունը տարբեր երկրներում։
Ինչո՞ւ է սա կարևոր հայ ֆերմերի համար
Հայաստանում օգտագործվող պարարտանյութերի զգալի մասը ներմուծվում է, հետևաբար միջազգային շուկայում տեղի ունեցող փոփոխությունները կարող են ժամանակի ընթացքում անդրադառնալ նաև տեղական շուկայի գների վրա։
Պարարտանյութի արժեքը հատկապես կարևոր է այն տնտեսությունների համար, որտեղ արտադրության ինքնարժեքի զգալի մասը ձևավորվում է սնուցման և հողի պարարտացման ծախսերից։ Գների բարձրացումը կարող է ավելացնել գյուղմթերքի ինքնարժեքը և նվազեցնել ֆերմերի շահութաբերությունը։
Մյուս կողմից, միջազգային շուկայում գների նվազումը դեռևս չի նշանակում, որ նույն չափով կիջնեն նաև Հայաստանի մանրածախ գները։ Վերջնական արժեքի վրա ազդում են փոխադրման, պահեստավորման, ներմուծման և բաշխման ծախսերը, ինչպես նաև փոխարժեքի փոփոխությունները։
Ֆերմերները փորձում են նվազեցնել կախվածությունը
Պարարտանյութերի թանկացման պայմաններում աշխարհում ավելի մեծ ուշադրություն է դարձվում հողի անալիզին, սննդանյութերի նպատակային կիրառմանը և օրգանական նյութերի օգտագործմանը։
Գյուղատնտեսության մասնագետները խորհուրդ են տալիս պարարտանյութը կիրառել ոչ թե պարզապես ավելի մեծ քանակով, այլ հողի իրական պահանջին համապատասխան։ Հողի լաբորատոր հետազոտությունը կարող է օգնել որոշել, թե որ սննդանյութն է պակասում և ինչ քանակ է անհրաժեշտ մշակաբույսին։
Միաժամանակ զարգանում են կոմպոստի, գոմաղբի, կենսապարարտանյութերի և այլ օրգանական նյութերի կիրառման մեթոդները։ Դրանք չեն կարող բոլոր դեպքերում ամբողջությամբ փոխարինել հանքային պարարտանյութերին, սակայն ճիշտ կառավարման դեպքում կարող են նվազեցնել դրանց անհրաժեշտ քանակը և բարելավել հողի կառուցվածքը։
Ինչ պետք է հաշվի առնի հայ ֆերմերը
Միջազգային շուկայում տեղի ունեցող փոփոխությունները ևս մեկ անգամ ցույց են տալիս, որ պարարտանյութի արդյունավետ օգտագործումը դառնում է ոչ միայն բերքատվության, այլև տնտեսության արդյունավետության հարց։
Ֆերմերի համար կարևոր է նախապես հաշվարկել պարարտացման ծախսերը, հնարավորության դեպքում կատարել հողի անալիզ, ընտրել մշակաբույսի պահանջներին համապատասխան պարարտանյութ և խուսափել ավելորդ կիրառությունից։
Պարարտանյութի ճիշտ չափաբաժինը կարող է նույնքան կարևոր լինել, որքան դրա գինը․ ավելորդ կիրառումը ոչ միայն ավելացնում է ծախսերը, այլև կարող է վնասել հողին և շրջակա միջավայրին։