Ջրի սակավության և գյուղատնտեսական ծախսերի աճի պայմաններում ոռոգման համակարգերը աստիճանաբար դառնում են ավելի «խելացի»։ Նոր թվային լուծումներից մեկը նախատեսված է ոչ միայն խոշոր ագրոբիզնեսների, այլև փոքր ու միջին տնտեսությունների համար։

 

Գյուղատնտեսության մեջ ջրի ճիշտ օգտագործումը գնալով ավելի կարևոր է դառնում։ Ֆերմերը պետք է ոչ միայն կարողանա ջրել իր դաշտը, այլև որոշի՝ երբ ջրել, որքան ջուր տալ և որքան պարարտանյութ հասցնել բույսին։

 

Այս խնդիրները լուծելու համար աշխարհում արագ զարգանում են ճշգրիտ ոռոգման համակարգերը, որոնք համատեղում են տվիչները, եղանակային տվյալները, ավտոմատ կառավարումը և ամպային տեխնոլոգիաները։

 

Վերջին օրերին Orbia Netafim-ը ներկայացրել է GrowSphere FLEX համակարգը, որը նախատեսված է հատկապես փոքր և միջին գյուղացիական տնտեսությունների համար։

 

 

Նոր համակարգը հնարավորություն է տալիս ֆերմերին հեռակառավարել ոռոգման և ֆերտիգացիայի գործընթացները։

 

Ֆերմերը կարող է տեսնել դաշտի և ոռոգման համակարգի աշխատանքը, ստանալ տվիչների տվյալներ, ծանուցումներ և հաշվետվություններ, իսկ անհրաժեշտության դեպքում փոխել համակարգի աշխատանքը հեռակա կարգով։

 

Այսինքն՝ ֆերմերը պարտադիր չէ ամեն անգամ ֆիզիկապես գտնվի պոմպի, փականների կամ ոռոգման կառավարման սարքի մոտ։

 

Համակարգը կարող է վերահսկել ոռոգման տարբեր բաղադրիչներ և ավտոմատացնել դրանց աշխատանքը։

 

 

Խելացի ոռոգման կարևոր տարբերությունն այն է, որ որոշումը չի հիմնվում միայն նախապես սահմանված ժամանակացույցի վրա։

 

GrowSphere FLEX-ի համակարգը կարող է օգտագործել հողի և դաշտի վիճակի վերաբերյալ տվիչների տվյալները, ինչպես նաև տեղական եղանակային կանխատեսումները։ Crop Advisor գործառույթը դրանք համադրում է մշակաբույսի զարգացման փուլի հետ և առաջարկություններ է տրամադրում ոռոգման վերաբերյալ։

 

Օրինակ՝ եթե առաջիկայում անձրև է սպասվում, համակարգը կարող է օգնել խուսափել ավելորդ ոռոգումից։ Իսկ բարձր ջերմաստիճանի և չոր պայմանների դեպքում հնարավոր է ավելի ճշգրիտ կառավարել ջրի մատակարարումը։

 

 

Նոր տեխնոլոգիայի առանձնահատկություններից մեկը ոռոգման և ֆերտիգացիայի համատեղ կառավարումն է։

 

Ֆերտիգացիան այն մեթոդն է, երբ ջրման միջոցով բույսին միաժամանակ մատակարարվում են լուծված պարարտանյութեր։

 

Սա հնարավորություն է տալիս ոչ միայն ջուրը, այլև սննդանյութերը հասցնել բույսին ավելի վերահսկելի եղանակով։

 

Համակարգը նախատեսված է տարբեր չափերի տնտեսությունների համար և կարող է աշխատել ինչպես մեկ կառավարման միավորով, այնպես էլ ավելի բարդ՝ մի քանի սարքերից կազմված համակարգերով։

 

 

Ճշգրիտ գյուղատնտեսության տեխնոլոգիաները երկար ժամանակ հիմնականում ասոցացվում էին խոշոր տնտեսությունների հետ։

 

Սակայն աշխարհի ֆերմերային տնտեսությունների մեծ մասը փոքր չափի է։ Netafim-ի տվյալներով՝ աշխարհում տնտեսությունների մոտ 84 տոկոսը 2 հեկտարից փոքր է և միասին ապահովում է համաշխարհային սննդամթերքի արտադրության մոտ մեկ երրորդը։

 

Հետևաբար փոքր տնտեսությունների համար նախատեսված ավտոմատացման լուծումները կարող են նշանակություն ունենալ ոչ միայն առանձին ֆերմերի, այլև ընդհանուր պարենային արտադրության արդյունավետության համար։

 

 

GrowSphere FLEX-ը նախատեսված է տարբեր տեսակի գյուղատնտեսական տնտեսությունների համար՝ բաց դաշտեր, պտղատու այգիներ, խաղողի այգիներ, ջերմոցներ և տնկարաններ։

 

Այսինքն՝ նման համակարգի կիրառման շրջանակը բավական լայն է։

 

Հայաստանի պայմաններում այն տեսականորեն կարող է հետաքրքիր լինել հատկապես այգեգործության, խաղողագործության, բանջարաբուծության և ջերմոցային տնտեսությունների համար, որտեղ ոռոգման ճիշտ կառավարումը անմիջականորեն կապված է բերքի և արտադրության ինքնարժեքի հետ։

 

 

Հայաստանի գյուղատնտեսության համար խելացի ոռոգման հիմնական առավելությունը ոչ թե պարզապես նոր տեխնոլոգիա ունենալն է, այլ ջուրը ճիշտ պահին և ճիշտ քանակությամբ օգտագործելը։

 

Եթե ֆերմերը կարողանա իրական ժամանակում տեսնել հողի խոնավության վիճակը, եղանակի կանխատեսումը և ոռոգման համակարգի աշխատանքը, ապա որոշումները կարող են ավելի քիչ կախված լինել ենթադրություններից և ավելի շատ՝ իրական տվյալներից։

 

Սա հատկապես կարևոր է այն պայմաններում, երբ ոռոգման ջրի հասանելիությունը սահմանափակ է, իսկ ամառային շոգերն ավելի հաճախ են խնդիրներ ստեղծում։

 

 

Խելացի ոռոգման համակարգի արդյունավետությունը կախված է նաև ֆերմայի ընդհանուր ենթակառուցվածքից։

 

Եթե ջրագիծը, պոմպը, ֆիլտրերը կամ կաթիլային համակարգը պատշաճ վիճակում չեն, միայն թվային կառավարման սարքը չի կարող ապահովել ցանկալի արդյունք։

 

Բացի այդ, նման համակարգերի ներդրման դեպքում անհրաժեշտ է հաշվի առնել սարքավորումների արժեքը, տեխնիկական սպասարկումը և ֆերմերի՝ տվյալներից օգտվելու կարողությունը։

 

Հետևաբար հաջորդ կարևոր քայլը ոչ միայն տեխնոլոգիաների վաճառքն է, այլ նաև ֆերմերների ուսուցումը։

 

 

Գյուղատնտեսության մեջ աստիճանաբար ձևավորվում է նոր մոտեցում․ ոռոգումը դառնում է ոչ թե պարզապես «ջուր տալու» գործընթաց, այլ տվյալների հիման վրա որոշում կայացնելու համակարգ։

 

Հողի խոնավություն, եղանակ, մշակաբույսի զարգացման փուլ, ջրի հոսք և պարարտանյութի չափաբաժին․ այս տվյալները կարող են միավորվել մեկ համակարգում և օգնել ֆերմերին ավելի ճշգրիտ կառավարել տնտեսությունը։

 

Եթե նման տեխնոլոգիաները դառնան հասանելի նաև փոքր տնտեսություններին, ապա «խելացի գյուղատնտեսությունը» կարող է աստիճանաբար դուրս գալ խոշոր ագրոբիզնեսների շրջանակից և հասնել սովորական ֆերմերին։

 

Իսկ ջրի պակասի պայմաններում դա կարող է դառնալ ոչ թե շքեղություն, այլ գյուղատնտեսության արդյունավետության պահպանման անհրաժեշտ գործիք։