«Գյուղատնտեսական հետազոտությունների և հավաստագրման կենտրոն» ՊՈԱԿ-ը նախատեսվում է միացնել «Գյուղատնտեսական ծառայությունների կենտրոն» ՊՈԱԿ-ին։ Կառավարության ներկայացրած հիմնավորման համաձայն՝ նպատակը վարչական ծախսերի կրճատումը, մասնագիտական և լաբորատոր կարողությունների համատեղումն ու գյուղատնտեսական ծառայությունների որակի բարձրացումն է։

Հայաստանում գյուղատնտեսության ոլորտում գործող երկու պետական ոչ առևտրային կազմակերպություն նախատեսվում է միավորել։ Խոսքը «Գյուղատնտեսական հետազոտությունների և հավաստագրման կենտրոն» և «Գյուղատնտեսական ծառայությունների կենտրոն» ՊՈԱԿ-ների մասին է։

Նախատեսվում է առաջին կազմակերպությունը միացման ձևով վերակազմակերպել և որպես իրավահաջորդ ճանաչել «Գյուղատնտեսական ծառայությունների կենտրոն» ՊՈԱԿ-ին։

Կառավարության հիմնավորման համաձայն՝ փոփոխության հիմնական նպատակն է բարձրացնել կառավարման և ֆինանսական արդյունավետությունը, ինչպես նաև գյուղատնտեսության ոլորտում մատուցվող ծառայությունների որակը։

Ի՞նչ գործառույթներ ունի միավորվող կառույցը

«Գյուղատնտեսական հետազոտությունների և հավաստագրման կենտրոնը» զբաղվում է գյուղատնտեսության համար կարևոր մի շարք գործընթացներով։

Դրանց թվում են սերմերի և տնկանյութի հավաստագրումը, սերմերի լաբորատոր փորձաքննությունը, սորտափորձարկումները, նոր սորտերի գրանցումը և բուծողի իրավունքների տրամադրման գործընթացը։

Այսինքն՝ կառույցի գործունեությունը անմիջականորեն կապված է այն հարցի հետ, թե ինչ որակի սերմ և տնկանյութ է հասնում գյուղատնտեսական արտադրողին։

Տարեկան ավելի քան 12 հազար տոննա սերմերի փորձարկում

Նախագծի հիմնավորման մեջ նշվում է, որ կենտրոնի սերմերի որակի փորձարկման լաբորատորիան տարեկան իրականացնում է 12 հազար տոննայից ավելի սերմերի փորձարկումներ։

Միաժամանակ նախատեսվում է լաբորատորիայի հավատարմագրման գործընթացը։

Ըստ հիմնավորման՝ կենտրոնը դեռևս 2023 թվականից սկսել էր հավատարմագրման գործընթացը, սակայն անհրաժեշտ ֆինանսական միջոցների բացակայության պատճառով այն չէր ավարտվել։

Միավորումից հետո հավատարմագրման համար նախատեսվում է շուրջ 1,5 մլն դրամ ծախս։

Որոշ վարչական հաստիքներ կկրճատվեն

Միավորման կարևոր պատճառներից մեկը վարչական ծախսերի նվազեցումն է։

Նախատեսվում է կրճատել միացող կազմակերպության տնօրենի, վարչատնտեսական բաժնի ղեկավարի, իրավաբանի, ֆինանսիստ-հաշվապահի, կադրերի մասնագետի, տնտեսվարի, վարորդի, հավաքարարի և անվտանգության աշխատակցի հաստիքները։

Միաժամանակ նախատեսվում է պահպանել կենտրոնի 12 մասնագիտական հաստիքները։

«Գյուղատնտեսական ծառայությունների կենտրոնի» հաստիքացուցակը ներկայում ունի 89 հաստիք, իսկ միավորումից հետո նախատեսվում է ունենալ 101 հաստիք։

Այսինքն՝ փոփոխության տրամաբանությունը ոչ այնքան մասնագիտական աշխատողների կրճատումն է, որքան երկու կազմակերպությունների վարչական համակարգերի միավորումը։

Կրճատվում են նաև պահպանման ծախսերը

Կառավարության հիմնավորման համաձայն՝ երկու կազմակերպությունները նախատեսվում է տեղակայել մեկ ընդհանուր գրասենյակում՝ Երևանում։

Դրա արդյունքում ակնկալվում է կրճատել էներգետիկ, կոմունալ և կապի ծառայությունների ծախսերը։ Միայն այս ուղղությամբ հաշվարկված տնտեսումը կազմում է տարեկան շուրջ 2,1 մլն դրամ։

Միավորվող կենտրոնի լաբորատորիան ևս նախատեսվում է տեղափոխել նույն հասցե՝ պահպանելով դրա գործառույթները։

Որքա՞ն գումար կպահանջվի նոր կառուցվածքի համար

Նախագծի հաշվարկներով՝ միավորվող կազմակերպության գործառույթների իրականացման համար անհրաժեշտ տարեկան գումարը կկազմի մոտ 37,8 մլն դրամ։

Դրանում ներառված են մասնագիտական աշխատողների աշխատավարձերը, պահպանման ծախսերը և լաբորատորիայի հավատարմագրման հետ կապված վճարները։

Միաժամանակ, հաշվի առնելով «Գյուղատնտեսական ծառայությունների կենտրոնի»՝ ԱԱՀ վճարող լինելը, առաջանում է շուրջ 7,6 մլն դրամի ԱԱՀ-ի պարտավորություն։

Հաշվարկների համաձայն՝ նախկինում «Գյուղատնտեսական հետազոտությունների և հավաստագրման կենտրոնին» հատկացվող տարեկան բյուջեից մոտ 9,3 մլն դրամը կարող է վերադարձվել պետական բյուջե։

Ի՞նչ կապ ունի սա գյուղացու հետ

Առաջին հայացքից ՊՈԱԿ-ների վերակազմակերպումը կարող է թվալ բացառապես վարչական փոփոխություն։ Սակայն դրա արդյունքը կարող է ուղղակիորեն անդրադառնալ գյուղատնտեսական արտադրողներին։

Եթե միավորումից հետո լաբորատորիաների աշխատանքը դառնա ավելի արդյունավետ, իսկ սերմերի և տնկանյութի հավաստագրման համակարգը՝ ավելի հուսալի, դա կարող է նշանակել շուկայում շրջանառվող տնկանյութի և սերմերի որակի ավելի լավ վերահսկողություն։

Հատկապես կարևոր է լաբորատորիայի հավատարմագրումը, քանի որ այն կարող է բարձրացնել իրականացվող փորձաքննությունների նկատմամբ վստահությունը։

Սակայն այստեղ կա նաև կարևոր հարց․ արդյո՞ք վարչական ծախսերի կրճատումը վերջնական արդյունքում կարտահայտվի գյուղացուն մատուցվող ծառայությունների բարելավմամբ։

Միավորվում են նաև տարբեր մասնագիտական ուղղություններ

«Գյուղատնտեսական ծառայությունների կենտրոնը» իրականացնում է մի շարք այլ գյուղատնտեսական գործառույթներ՝ այդ թվում բուսասանիտարական միջոցառումներ և հողերի ագրոքիմիական հետազոտություններ։

Կառավարության հիմնավորման համաձայն՝ այս գործառույթներից մի քանիսը կապված են նաև տնկանյութի հավաստագրման գործընթացների հետ։

Հետևաբար երկու կառույցների մասնագիտական և լաբորատոր հնարավորությունների համատեղումը, ըստ կառավարության, պետք է հնարավորություն տա ավելի արդյունավետ կազմակերպել ծառայությունները։

Հաջողության հիմնական չափանիշը՝ արդյունքը դաշտում

ՊՈԱԿ-ների միավորումը ինքնին դեռ չի նշանակում գյուղատնտեսական ծառայությունների որակի բարձրացում։

Դրա արդյունավետությունը կարելի կլինի գնահատել այն ժամանակ, երբ պարզ դառնա՝

• որքան արագ են իրականացվում սերմերի և տնկանյութի փորձաքննությունները,
• որքան հասանելի են ծառայությունները ֆերմերների համար,
• արդյոք բարձրացել է լաբորատոր հետազոտությունների որակը,
• որքան արդյունավետ է իրականացվում սորտերի փորձարկումը,
• և, ի վերջո, արդյոք գյուղացին ավելի վստահելի սերմ և տնկանյութ է ստանում։

Եթե այս փոփոխությունների արդյունքում այդ ծառայությունները դառնան ավելի արագ, հասանելի և վստահելի, ապա վարչական միավորումը կարող է վերածվել գյուղատնտեսության համար գործնական բարեփոխման։

Հակառակ դեպքում այն կմնա պարզապես պետական կառավարման համակարգի հերթական կառուցվածքային փոփոխություն։

Աղբյուր՝ ՀՀ կառավարության նախագծի հիմնավորում, e-draft.am, Իրավաբան.net։