Նոյեմբերի սկզբից նախատեսվում է Հայաստանից Արաբական Միացյալ Էմիրություններ կանոնավոր օդային բեռնափոխադրումներ սկսել։ Հայտարարված սակագինը մեկ կիլոգրամի համար 2.2 դոլար է, իսկ Boeing 737-800 օդանավը մեկ չվերթով կարող է տեղափոխել շուրջ 20 տոննա բեռ։ Նոր հնարավորությունը կարող է ընդլայնել հայկական գյուղմթերքի արտահանման ուղիները, սակայն արտադրողների համար դեռ կարևոր հարցեր կան՝ բեռների համախմբումից մինչև վերջնական ինքնարժեք։
Հայկական գյուղմթերքի՝ արտաքին շուկաներ հասնելու հնարավորությունները կարող են ընդլայնվել։ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության՝ 2026 թվականի հոկտեմբերի 9-ի հաղորդագրության համաձայն՝ «Almarex Aviation Ventures» ընկերությունը նոյեմբերի սկզբից նախատեսում է կանոնավոր օդային բեռնափոխադրումներ իրականացնել դեպի Արաբական Միացյալ Էմիրություններ։
Նախաձեռնության նպատակը հայկական գյուղատնտեսական արտադրանքի անվտանգ և մատչելի փոխադրումն ապահովելն է։ Ընկերության տնօրենի խոսքով՝ Հայաստանից արտահանման դեպքում օդային փոխադրման արժեքը կկազմի 2.2 ԱՄՆ դոլար մեկ կիլոգրամի համար։ Միաժամանակ նշվել է, որ որոշ պայմանների փոփոխության դեպքում հնարավոր է սակագնի նվազեցում։
Մեկ չվերթով՝ շուրջ 20 տոննա բեռ
Հայտարարության համաձայն՝ նախատեսվում է օգտագործել Boeing 737-800 տիպի օդանավ, որը մեկ չվերթով կարող է տեղափոխել շուրջ 20 տոննա բեռ։
Եթե ամբողջ այդ ծավալը տեղափոխվի հայտարարված՝ մեկ կիլոգրամի համար 2.2 դոլար սակագնով, օդային փոխադրման հաշվարկային արժեքը կկազմի մոտ 44 հազար դոլար։
Սա հաշվարկային օրինակ է, ոչ թե մեկ չվերթի փաստացի արժեքի մասին հրապարակված տվյալ։ Վերջնական ծախսը կախված կլինի բեռի քաշից, կիրառվող սակագնից և պայմանագրով նախատեսված լրացուցիչ ծառայություններից։
Առայժմ պաշտոնական հաղորդագրության մեջ չեն հրապարակվել չվերթների ճշգրիտ հաճախականությունը, առաջին փոխադրումների ամսաթվերը, մեկնման և ժամանման օդանավակայանների ամբողջական ժամանակացույցը, ինչպես նաև այն ապրանքների ցանկը, որոնք նախատեսվում է տեղափոխել առաջին փուլում։
Ո՞ր գյուղմթերքը կարող է օգտվել նոր հնարավորությունից
Օդային փոխադրումը հատկապես կարևոր է այն ապրանքների համար, որոնց դեպքում արագ առաքումը կարող է պահպանել թարմությունն ու առևտրային որակը։ Այդպիսի ապրանքների շարքում կարող են լինել թարմ միրգը, հատապտուղները, բանջարեղենը և որոշ այլ շուտ փչացող արտադրատեսակներ։
Սակայն դեռ հաստատված չէ, թե հայկական ո՞ր ապրանքատեսակներն են ներառվելու նոր չվերթների առաջին բեռներում։ Դա կախված կլինի գնորդների պահանջարկից, մատակարարումների պայմաններից, արտադրանքի որակից և ԱՄԷ ներմուծման պահանջների կատարումից։
Թարմ գյուղմթերքի արտահանման դեպքում միայն արագ տեղափոխումը բավարար չէ։ Կարևոր են նաև նախնական սառեցումը՝ անհրաժեշտության դեպքում, փաթեթավորումը, ջերմաստիճանի վերահսկումը, ֆիտոսանիտարական փաստաթղթերը և բեռի ընդունման ու բաշխման կազմակերպումը։
ԱՄԷ-ի շուկա արտահանումն արդեն մեկնարկել է
Նոր օդային բեռնափոխադրումների հայտարարությունը հաջորդում է Հայաստանից ԱՄԷ թարմ պտուղ-բանջարեղենի արտահանման մեկ այլ նախաձեռնության։
Սեպտեմբերի 8-ին հաղորդվել էր, որ Հայաստանի էկոնոմիկայի նախարարության և Դուբայում գործող «Watermelon Ecosystem» ընկերության միջև օգոստոսի 27-ին ստորագրված փոխըմբռնման հուշագրի շրջանակում թարմ պտուղ-բանջարեղենի արտահանումն արդեն մեկնարկել է։ Սկզբնական փուլում նախատեսված ծավալը շաբաթական մինչև 40 տոննա է՝ հետագայում այն մեծացնելու հնարավորությամբ։
«Watermelon Ecosystem»-ը թվային հարթակ է, որը կապում է ռեստորաններին, հյուրանոցներին, սննդի մատակարարներին, արտադրողներին և ֆերմերներին՝ առաջարկելով գնումների ու մատակարարման շղթայի կառավարման լուծումներ։
Միևնույն ժամանակ, հրապարակված տեղեկությունները չեն հաստատում, որ «Almarex Aviation Ventures»-ի նախատեսվող չվերթները կազմակերպվում են հենց այդ հուշագրի շրջանակում։ Հետևաբար դրանք առայժմ պետք է դիտարկել որպես առանձին նախաձեռնություններ, մինչև կողմերը լրացուցիչ մանրամասներ ներկայացնեն։
Ի՞նչ պետք է իմանա հայ ֆերմերը
Նոր փոխադրումների մեկնարկը դեռ ինքնաբերաբար չի նշանակում, որ յուրաքանչյուր ֆերմեր կկարողանա անմիջապես արտահանել իր արտադրանքը։ Փոքր և միջին տնտեսությունների համար հիմնական խնդիրներից մեկը կարող է լինել անհրաժեշտ ծավալի ձևավորումը։
Եթե արտադրողը չունի մի ամբողջ խմբաքանակով բեռ ուղարկելու հնարավորություն, կարևոր է պարզել՝ արդյոք նախատեսվում է տարբեր տնտեսություններից գյուղմթերքի համախմբում, միասնական փաթեթավորում և փաստաթղթերի կազմակերպում։
Արտահանողը պետք է նախապես հաշվարկի ոչ միայն օդային փոխադրման սակագինը, այլև՝
- գյուղմթերքի տեսակավորման և փաթեթավորման ծախսերը,
- անհրաժեշտ սառեցման և պահեստավորման արժեքը,
- բեռի ձևակերպման և բեռնման վճարները,
- ֆիտոսանիտարական փաստաթղթերի և ներմուծման պահանջների կատարման ծախսերը,
- ԱՄԷ-ում ապրանքի ընդունման, պահպանման և բաշխման պայմանները։
Միայն այդ ծախսերը հաշվի առնելուց հետո հնարավոր կլինի գնահատել՝ արդյոք արտահանումը շահավետ է կոնկրետ արտադրանքի և վաճառքի գնի դեպքում։
Գլխավոր հարցը՝ փոխադրումը կդառնա՞ հասանելի նաև փոքր արտադրողներին
Կանոնավոր օդային բեռնափոխադրումների մեկնարկը կարող է նոր հնարավորություն ստեղծել հայկական գյուղմթերքը ԱՄԷ շուկա հասցնելու համար։ Սակայն նախաձեռնության գործնական ազդեցությունը կախված կլինի ոչ միայն չվերթների առկայությունից, այլև սակագնի վերջնական չափից, մատակարարումների հաճախականությունից և արտադրողների համար հասանելի ծառայություններից։
Առաջիկա փուլում անհրաժեշտ է պարզել՝ որ ապրանքատեսակների համար կան արդեն հաստատված գնորդներ, ինչպես են համախմբվելու փոքր տնտեսությունների բեռները և արդյոք 2.2 դոլար/կգ սակագինը վերջնական արժեքն է, թե միայն օդային փոխադրման բաղադրիչը։
Այսպիսով՝ նոյեմբերից նախատեսվող չվերթները կարող են ընդլայնել հայկական գյուղմթերքի արտահանման հնարավորությունները, բայց ֆերմերի համար վճռորոշը լինելու է ոչ թե միայն բեռը արագ տեղափոխելը, այլ այն շահավետ գնով վաճառելու և ամբողջ մատակարարման շղթան կազմակերպելու հնարավորությունը։