Հայաստանի գյուղատնտեսության ոլորտում 2026 թվականին աճ չի արձանագրվում, և ոլորտը նվազման միտում է ցուցաբերում։ Այս մասին սեպտեմբերի 16-ին Ազգային ժողովում հայտարարել է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը՝ անդրադառնալով Հայաստանի տնտեսության և գյուղատնտեսության զարգացման խնդիրներին։
Վարչապետի ներկայացմամբ՝ գյուղատնտեսության հետագա զարգացման կարևոր ուղղություններից մեկը ինտենսիվ գյուղատնտեսության անցումն է։ Միաժամանակ շեշտադրվում է գյուղատնտեսական արտադրանքի արտահանման ուղղությունների ընդլայնման և դիվերսիֆիկացման անհրաժեշտությունը։
Ի՞նչ է նշանակում ինտենսիվ գյուղատնտեսություն
Ինտենսիվ գյուղատնտեսությունը ենթադրում է նույն հողատարածքից ավելի բարձր արտադրողականություն ստանալ՝ տեխնոլոգիաների, ոռոգման արդյունավետ համակարգերի, ժամանակակից գյուղտեխնիկայի, բարձրարժեք սորտերի, պարարտացման ճիշտ կառավարման և ագրոտեխնիկական մեթոդների կիրառման միջոցով։
Հայաստանի համար այս մոտեցումը հատկապես կարևոր է, քանի որ գյուղատնտեսության զարգացման հնարավորությունները սահմանափակվում են ոչ միայն հողային ռեսուրսներով, այլև ջրի հասանելիությամբ, աշխատուժի պակասով, արտադրության բարձր ինքնարժեքով և տեխնիկական հագեցվածության խնդիրներով։
Այս պայմաններում միայն մշակվող հողատարածքների ավելացումը բավարար լուծում չէ։ Կարևոր է բարձրացնել արդեն օգտագործվող հողերի արտադրողականությունը։
Գյուղացու համար ի՞նչ կարող է փոխվել
Ինտենսիվ գյուղատնտեսության անցումը գործնականում կարող է նշանակել կաթիլային ոռոգման ավելի լայն կիրառում, ժամանակակից գյուղտեխնիկայի հասանելիություն, նոր սորտերի ներդրում, ջերմոցային տնտեսությունների զարգացում, բերքատվության բարձրացման տեխնոլոգիաների կիրառում և գյուղատնտեսական արտադրության ավելի ճշգրիտ կառավարում։
Սակայն տեխնոլոգիական փոփոխությունը նաև պահանջում է ներդրումներ։ Փոքր և միջին գյուղացիական տնտեսությունների համար ժամանակակից տեխնոլոգիաների ձեռքբերումը հաճախ մեծ ֆինանսական բեռ է։ Հետևաբար ոլորտի արդյունավետ ինտենսիվացումը կախված է նաև մատչելի ֆինանսավորման, խորհրդատվության և տեխնիկական աջակցության հասանելիությունից։
Արտահանումը՝ գյուղատնտեսության զարգացման կարևոր ուղղություն
Գյուղատնտեսական արտադրության ավելացումը ինքնին բավարար չէ, եթե արտադրանքը չի կարողանում իրացնել ավելի բարձրարժեք շուկաներում։
Այդ պատճառով արտահանման շուկաների դիվերսիֆիկացումը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ Հայաստանի գյուղատնտեսության համար։ Արտադրողը պետք է ոչ միայն կարողանա ավելի շատ արտադրել, այլև հասկանա՝ ինչ շուկայի համար է արտադրում, ինչ որակի և անվտանգության պահանջներ պետք է ապահովի և ինչ գնով կարող է իր արտադրանքը վաճառել։
Այս տեսանկյունից գյուղատնտեսության զարգացումը միայն գյուղացու արտադրական խնդիրը չէ։ Այն ներառում է նաև վերամշակում, փաթեթավորում, պահեստավորում, լոգիստիկա, սերտիֆիկացում և արտահանման շուկաների հասանելիություն։
Գյուղատնտեսության նվազումը՝ ազդանշան ոլորտի համար
2026 թվականին գյուղատնտեսության ոլորտում արձանագրվող նվազումը կարևոր ազդանշան է։ Այն ցույց է տալիս, որ ոլորտի զարգացման համար անհրաժեշտ է ոչ միայն պետական աջակցության առանձին ծրագրերի իրականացում, այլև երկարաժամկետ և համակարգային մոտեցում։
Ինտենսիվ գյուղատնտեսությունը կարող է դառնալ այդ ռազմավարության կարևոր բաղադրիչներից մեկը, սակայն դրա արդյունքը կախված կլինի նրանից, թե որքան արագ և արդյունավետ կկարողանան նոր տեխնոլոգիաներն ու արտադրական մեթոդները հասանելի դառնալ Հայաստանի գյուղացիական տնտեսություններին։
Հայաստանի գյուղատնտեսության առաջիկա տարիների հիմնական հարցերից մեկը, հետևաբար, լինելու է ոչ միայն «որքան հող ենք մշակում», այլև՝ «մեկ հեկտարից որքան ենք արտադրում և ինչ արժեք ենք ստեղծում»։
Agropress