Հայաստանում գյուղատնտեսական հումքի մթերումների ակտիվ փուլին ընդառաջ փոփոխություններ են կատարվել այն վարկային ծրագրում, որով պետությունը սուբսիդավորում է գյուղմթերք մթերող ընկերությունների ներգրաված վարկերի տոկոսադրույքները։
Էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանի խոսքով՝ հանրապետությունում գյուղատնտեսական մթերքների բերքահավաքի և մթերումների գործընթացն այժմ ընթանում է, իսկ մոտ մեկ շաբաթից ամբողջ ծավալով կմեկնարկի նաև խաղողի մթերման գործընթացը։
«Որպեսզի պրոցեսը լինի անխափան, և խաղողի առկա ամբողջ ծավալը մթերվի, մենք քննարկումներ ենք ունեցել մթերող ընկերությունների հետ՝ նրանց աջակցելու նպատակով»,– նշել է նախարարը։
Ի՞նչ է փոխվում
Ծրագիրը նախատեսված է Հայաստանում գործող գյուղատնտեսական հումք մթերող իրավաբանական անձանց և անհատ ձեռնարկատերերի համար։ Դրա միջոցով պետությունը սուբսիդավորում է վարկերի տոկոսադրույքը՝ մթերողներին հնարավորություն տալով անհրաժեշտ ֆինանսավորումը ներգրավել ավելի մատչելի պայմաններով։
Ծրագիրը վերաբերում է մի քանի ուղղությունների՝
- խաղողի գնումներին,
- պտուղ-բանջարեղենի գնումներին,
- կաթի գնումներին,
- սպանդանոցների կողմից գյուղատնտեսական կենդանիների գնումներին,
- ինչպես նաև շինշիլայի գնումներին։
Պտուղ-բանջարեղենի պահածոների արտադրության համար նախատեսված որոշ փաթեթավորման նյութերի ձեռքբերումը նույնպես ընդգրկված է ծրագրում։
Պետությունը սուբսիդավորում է տարեկան 9 տոկոսային կետ
Գործող պայմաններով վարկի առավելագույն տոկոսադրույք չի սահմանվում, սակայն պետությունը սուբսիդավորում է տարեկան 9 տոկոսային կետին համարժեք մասը։
Սահմանամերձ բնակավայրերում գործող և գյուղատնտեսական հումք մթերող ու վերամշակող տնտեսավարողների համար սուբսիդավորման չափը հասնում է 12 տոկոսային կետի։
Այս մեխանիզմի հիմնական նպատակը ոչ միայն մթերող ընկերությունների ֆինանսավորումն է, այլ նաև գյուղացու արտադրանքի իրացման գործընթացի արագացումը։ Պաշտոնական ձևակերպմամբ՝ ծրագիրը պետք է նպաստի մթերված հումքի արժեքի կարճ ժամկետում վճարմանը։
Խաղողի մթերման համար՝ մինչև 4 մլրդ դրամ
Փոփոխված ծրագրի կարևոր կետերից մեկն այն է, որ վերամշակող գործունեություն իրականացնող յուրաքանչյուր վարկառուին խաղողի մթերումների նպատակով տարեկան կարող է տրամադրվել մինչև 4 մլրդ դրամ վարկ։
Պտուղ-բանջարեղենի մթերումների դեպքում վերամշակող ընկերության վարկի մայր գումարի մնացորդը չի կարող գերազանցել 3 մլրդ դրամը, իսկ կաթի մթերումների դեպքում՝ 1 մլրդ դրամը։
Սառնարանային պահպանությամբ և արտահանմամբ զբաղվող ընկերությունների համար պտուղ-բանջարեղենի և խաղողի մթերումների նպատակով վարկի մայր գումարի մնացորդի սահմանաչափը նույնպես 3 մլրդ դրամ է։
Որքա՞ն ժամանակում պետք է գյուղացին ստանա իր գումարը
Ծրագրի կարևոր բաղադրիչներից մեկն այն է, որ ֆինանսական կառույցը վարկառուի կողմից ներկայացված հումքի գնումը հաստատող փաստաթղթից հետո 10-օրյա ժամկետում պետք է հումքի արժեքը փոխանցի վաճառողի հաշվեհամարին։
Այս դրույթը հատկապես կարևոր է բերքահավաքի և մթերման շրջանում, երբ գյուղացիների համար վճարման ուշացումը կարող է լուրջ խնդիր դառնալ։
Խաղողի մթերման վարկը՝ մինչև 3 տարի
Ծրագրի շրջանակում խաղողի մթերումների նպատակով տրամադրվող վարկերի առավելագույն մարման ժամկետը 3 տարի է, իսկ արտոնյալ ժամկետը՝ մինչև 12 ամիս։
Խաղողից բացի այլ գյուղատնտեսական հումքի մթերումների դեպքում վարկի առավելագույն մարման ժամկետը 1.5 տարի է, իսկ արտոնյալ ժամկետը՝ մինչև 6 ամիս։
Ինչ է սա նշանակում գյուղացու համար
Փոփոխության ամենակարևոր ազդեցությունը պետք է երևա ոչ թե բանկերի կամ մթերող ընկերությունների հաշվետվություններում, այլ գյուղացու դաշտում և այգում։
Եթե մթերող ընկերությունները բավարար ֆինանսավորում ունենան, նրանք կարող են ավելի արագ սկսել մթերումները և ավելի մեծ ծավալով ընդունել գյուղացիների արտադրանքը։
Այս տարի հատկապես կարևոր է խաղողի մթերման գործընթացը, քանի որ նախարարության գնահատմամբ՝ դրա ամբողջական ծավալով մեկնարկը սպասվում է մոտ մեկ շաբաթից։
Այսպիսով, պետության տրամադրած վարկային աջակցությունը փորձում է լուծել շղթայի ամենակարևոր խնդիրներից մեկը՝ մթերողը պետք է ունենա բավարար գումար՝ գյուղացուց բերքը ժամանակին գնելու համար։
Իսկ թե որքանով փոփոխությունը գործնականում կազդի խաղողի մթերման գների, վճարումների արագության և ընդունվող ծավալների վրա, պարզ կդառնա արդեն մթերման գործընթացի մեկնարկից հետո։