Արագածոտնի մարզի Նոր Եդեսիա բնակավայրում զարգացվում է 20 հեկտար տարածք ընդգրկող բարձր տեխնոլոգիական ջերմոցային համալիր, որի նախաձեռնողը հայկական Agro Prom ընկերությունն է։ Նախագիծը նախատեսված է ամբողջ տարվա ընթացքում լոլիկի արտադրության և միջազգային շուկաներ արտահանման համար։
Ընկերության գործունեության մեկնարկը տեղի է ունենում այն ժամանակ, երբ Հայաստանի ջերմոցային տնտեսությունների առջև դրված կարևորագույն խնդիրներից մեկը արտադրության ծավալների ավելացմանը զուգահեռ տեխնոլոգիական արդյունավետության և արտահանման ներուժի բարձրացումն է։ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարությունը ևս վերջին ամիսներին ընդգծել է ջերմոցաշինության զարգացման, արտադրողականության բարձրացման և արտահանման շուկաների դիվերսիֆիկացման անհրաժեշտությունը։
20 հեկտար՝ արդյունաբերական մասշտաբի արտադրության համար
Agro Prom-ի նախագծի առանձնահատկությունը դրա մասշտաբն է։ Նոր Եդեսիայում նախատեսվում է ստեղծել 20 հեկտար բարձր տեխնոլոգիական ջերմոցային համալիր, որը պետք է հնարավորություն տա լոլիկ արտադրել ամբողջ տարվա ընթացքում՝ վերահսկվող պայմաններում։
Ընկերությունը նախատեսում է կիրառել ջերմոցային արտադրության եվրոպական փորձը, ժամանակակից կլիմայի կառավարման համակարգեր և տվյալների վրա հիմնված գյուղատնտեսական տեխնոլոգիաներ։
Ջերմոցային համալիրում վերահսկվելու են ջերմաստիճանը, խոնավությունը, օդափոխությունը, ոռոգումն ու բույսերի սնուցումը։ Նման համակարգերը հնարավորություն են տալիս նվազեցնել արտաքին եղանակային պայմանների ազդեցությունը և ավելի կանխատեսելի դարձնել արտադրության գործընթացը։
Արտադրությունը՝ նաև արհեստական բանականության միջոցով
Agro Prom-ի ծրագրի առավել ուշագրավ բաղադրիչներից մեկը արհեստական բանականության և ռոբոտացված տեխնոլոգիաների կիրառումն է։
EastFruit-ի փոխանցմամբ՝ ընկերությունը նախատեսում է օգտագործել IUNU-ի LUNA ինտելեկտուալ ռոբոտային հարթակը։ Այն կարող է հետևել առանձին բույսերի վիճակին, վերլուծել արտադրական տվյալները, հայտնաբերել բույսերի զարգացման շեղումները և աջակցել բերքատվության կանխատեսմանը։
Այս մոտեցումը ջերմոցային տնտեսությունը տեղափոխում է ավանդական արտադրությունից դեպի տվյալների վրա հիմնված ճշգրիտ գյուղատնտեսության մոդել։
Թիրախում՝ միջազգային շուկաները
Agro Prom-ը նախատեսում է արտադրել բարձրարժեք լոլիկ և այն ներկայացնել միջազգային շուկաներում։ Ընկերությունը նաև զարգացնում է սեփական միջազգային լոգիստիկ հնարավորությունները՝ 2026 թվականից Volvo բեռնատարների և Schmitz Cargobull սառնարանային կիսակցորդների օգտագործմամբ։ Նպատակը արտադրանքն ավելի վերահսկելի սառը շղթայով հասցնելն է արտահանման շուկաներ։
Այս հանգամանքը կարևոր է հատկապես թարմ բանջարեղենի արտահանման համար, քանի որ արտադրանքի որակի պահպանման հարցում լոգիստիկան նույնքան կարևոր է, որքան հենց արտադրության տեխնոլոգիան։
Ի՞նչ կարող է փոխել նախագիծը հայկական ջերմոցային ոլորտում
Agro Prom-ի ներդրումը կարող է նշանակալի լինել ոչ միայն ընկերության, այլև Արագածոտնի մարզի գյուղատնտեսական տնտեսության համար։ Խոշոր ջերմոցային համալիրի ստեղծումը կարող է առաջացնել նոր մասնագիտացված աշխատատեղերի, ծառայությունների և տեղական մատակարարների պահանջարկ։
Միաժամանակ նման նախագծերը կարող են նպաստել Հայաստանում ջերմոցային արտադրության տեխնոլոգիական մակարդակի բարձրացմանը և արտահանմանն ուղղված գյուղատնտեսական արտադրության զարգացմանը։
Հայաստանի համար սա հատկապես կարևոր է այն պայմաններում, երբ գյուղատնտեսության զարգացման օրակարգում increasingly մեծ տեղ է զբաղեցնում արտադրողականության բարձրացումը, ժամանակակից տեխնոլոգիաների ներդրումը և միջազգային շուկաներում հայկական արտադրանքի դիրքերի ընդլայնումը։
Agro Prom-ի Նոր Եդեսիայի նախագիծը, այսպիսով, պարզապես նոր ջերմոցի ստեղծման պատմություն չէ։ Այն Հայաստանի գյուղատնտեսության մեջ արդյունաբերական մասշտաբի, տեխնոլոգիական և արտահանմանն ուղղված ջերմոցային արտադրության ձևավորման փորձ է։