Աշնանը այգիները ծածկվում են դեղին, կարմիր և շագանակագույն տերևներով։ Շատերի համար դրանք պարզապես մաքրման ենթակա թափոն են, որոնք պետք է հավաքել և հեռացնել։ Սակայն այգեգործության մեջ տերևները կարող են դառնալ արժեքավոր հումք՝ հաջորդ սեզոնին հողի որակը բարելավելու համար։
Ճիշտ հավաքելու և մշակելու դեպքում աշնանային տերևները կարող են օգտագործվել կոմպոստ պատրաստելու, հողը ծածկելու և տերևային հումուս ստանալու համար։
1. Տերևները՝ բնական հողի ծածկույթ
Աշնանային տերևների ամենապարզ կիրառություններից մեկը հողի մակերեսը դրանցով ծածկելն է։ Այս եղանակը հայտնի է որպես ցանքածածկում կամ մուլչացում։
Մանրացված տերևների շերտը կարող է՝
- նվազեցնել հողի խոնավության գոլորշիացումը,
- մեղմել հողի ջերմաստիճանի կտրուկ տատանումները,
- սահմանափակել որոշ մոլախոտերի աճը,
- ժամանակի ընթացքում քայքայվել և օրգանական նյութ ավելացնել հողին։
Տերևները կարելի է տարածել ծառերի և թփերի արմատային գոտում՝ թողնելով ազատ տարածություն բնի անմիջական շրջակայքում։ Խոնավ ու կպչուն տերևների հաստ շերտը կարող է խանգարել օդափոխությանը, ուստի ցանկալի է դրանք նախապես մանրացնել։
2. Ինչպես տերևներից պատրաստել կոմպոստ
Տերևները հարուստ են ածխածնային նյութերով և կոմպոստի կարևոր բաղադրիչ կարող են լինել։ Սակայն միայն տերևներից պատրաստված կոմպոստը միշտ չէ, որ ապահովում է բույսերին անհրաժեշտ բոլոր սննդանյութերը։
Ավելի լավ արդյունքի համար տերևները խառնեք ազոտ պարունակող նյութերի հետ, օրինակ՝ թարմ խոտի մնացորդների կամ բուսական խոհանոցային թափոնների։
Պատրաստման քայլերը՝
1. Հավաքեք առողջ ծառերի տերևները։
2. Հնարավորության դեպքում մանրացրեք դրանք․ այդպես ավելի արագ կքայքայվեն։
3. Շերտերով դասավորեք տերևներն ու ազոտ պարունակող կանաչ նյութերը։
4. Պահպանեք զանգվածը չափավոր խոնավ վիճակում․ այն չպետք է լինի ո՛չ ամբողջությամբ չոր, ո՛չ էլ ջրով հագեցած։
5. Ժամանակ առ ժամանակ խառնեք, որպեսզի ներսում օդափոխություն ապահովվի։
Քայքայման արագությունը կախված է տերևների տեսակից, մանրացման աստիճանից, խոնավությունից և օդափոխությունից։ Պատրաստի կոմպոստը պետք է լինի մուգ, փխրուն և ունենա հողի բնական հոտ։
3. Տերևային հումուս․ հողի բարելավման բնական միջոց
Տերևային հումուսը ստացվում է տերևների դանդաղ քայքայման արդյունքում։ Այն սովորական կոմպոստից տարբերվում է նրանով, որ հիմնականում պատրաստվում է տերևներից և քայքայվում է ավելի երկար ժամանակում։
Տերևային հումուսը կարող է՝
- բարելավել հողի կառուցվածքը,
- նպաստել խոնավության պահպանմանը,
- հողը դարձնել ավելի փխրուն,
- ավելացնել օրգանական նյութերի պարունակությունը։
Պատրաստման համար տերևները կարելի է լցնել օդափոխվող տարայի կամ ցանցապատ հատվածի մեջ։ Դրանք պետք է լինեն չափավոր խոնավ։ Պարբերաբար ստուգեք վիճակը և անհրաժեշտության դեպքում խոնավացրեք։
Պատրաստման համար կարող է պահանջվել մոտ մեկից երկու տարի՝ կախված պայմաններից և տերևների տեսակից։
4. Բոլո՞ր ծառերի տերևներն են հարմար
Ոչ բոլոր տերևներն է ցանկալի օգտագործել նույն կերպ։
Առողջ ծառերի տերևների մեծ մասը կարելի է կիրառել կոմպոստի կամ հողի ծածկույթի համար։ Սակայն հիվանդություններով կամ վնասատուներով վարակված տերևների դեպքում պետք է զգույշ լինել։
Եթե տերևների վրա կան սնկային հիվանդությունների բնորոշ բծեր, ժանգի հետքեր կամ այլ վարակի նշաններ, դրանք մի՛ օգտագործեք սովորական կոմպոստում, եթե կոմպոստացման գործընթացը չի ապահովում ախտածինների ոչնչացման համար անհրաժեշտ պայմանները։
Նման տերևները հեռացրեք այգուց և մշակեք տեղական կանոններին համապատասխան։
Կաղնու տերևները նույնպես կարելի է կոմպոստացնել, սակայն դրանք դանդաղ են քայքայվում և ցանկալի է մանրացնել։
Ընկուզենու տերևների դեպքում ևս պետք է հաշվի առնել տեսակը և օգտագործման չափը․ դրանք պարունակում են բույսերի աճի վրա ազդող միացություններ, ուստի նպատակահարմար է դրանք կոմպոստացնել այլ օրգանական նյութերի հետ՝ նախքան ստացված զանգվածը զգայուն բույսերի մոտ օգտագործելը։
5. Ինչո՞ւ չի կարելի այգու բոլոր տերևներն այրել
Տերևների այրումը կարող է թվալ արագ և հեշտ լուծում, սակայն այն ունի մի շարք բացասական հետևանքներ։
Այրման ընթացքում առաջանում են ծուխ և օդը աղտոտող մանր մասնիկներ, որոնք կարող են վնասել մարդկանց առողջությանը և վատացնել օդի որակը։
Բացի այդ, այրվելու արդյունքում կորցնում ենք տերևների մեջ կուտակված օրգանական նյութերը, որոնք ճիշտ մշակման դեպքում կարող էին վերադառնալ հող։
Ուստի առողջ տերևները հեռացնելու փոխարեն ավելի օգտակար է դրանք վերածել կոմպոստի կամ տերևային հումուսի։
6. Մի քանի գործնական խորհուրդ այգեպաններին
- Տերևները հավաքելիս առանձնացրեք առողջ և հիվանդ բույսերից ստացված նյութերը։
- Մի՛ թողեք թաց տերևների հաստ շերտը սիզամարգի վրա․ այն կարող է խանգարել խոտածածկի օդափոխությանը և լուսավորությանը։
- Տերևները մանրացրեք, եթե ցանկանում եք արագացնել դրանց քայքայումը։
- Մի՛ օգտագործեք թարմ տերևների չափազանց հաստ շերտը բույսերի շուրջ։
- Կոմպոստի պատրաստման ժամանակ մի՛ մոռացեք խոնավության և օդափոխության մասին։
Տերևը թափոն չէ, այլ հաջորդ տարվա հողի պաշար
Աշնանային տերևները բնության մեջ սննդանյութերի շրջապտույտի կարևոր մասն են։ Դրանք հողի վրա կուտակվում, քայքայվում և աստիճանաբար վերածվում են օրգանական նյութերի։
Այգեպանը կարող է օգտվել նույն գործընթացից՝ տերևները ճիշտ հավաքելով և մշակելով։ Այսպիսով՝ աշնանային մաքրությունը կարող է դառնալ նաև հաջորդ տարվա բերքի նախապատրաստման աշխատանք։
Հաջորդ անգամ, երբ այգին ծածկվի տերևներով, մի՛ շտապեք դրանք դեն նետել։ Հնարավոր է՝ ձեր հաջորդ տարվա լավագույն հողային հավելումն արդեն ձեր ոտքերի տակ է։