Մեղվաբուծության համար վտանգավոր Tropilaelaps mercedesae մակաբույծի վաղ հայտնաբերման նպատակով գիտնականները ներկայացրել են նոր լաբորատոր մեթոդ։ Հետազոտությունը նոյեմբերի 9-ին առցանց հրապարակվել է Journal of Apicultural Research ամսագրում։
Ինչպե՞ս է աշխատում նոր մեթոդը
Հետազոտողները մշակել են TaqMan կոչվող մոլեկուլային թեստ, որը թիրախավորում է մակաբույծի ցիտոքրոմ c օքսիդազ I՝ COI գենը։
Մեթոդը նախատեսված է Tropilaelaps mercedesae-ի Clade I խմբի արագ և նպատակային հայտնաբերման համար։ Հետազոտողների ներկայացմամբ՝ այն կարող է օգտագործվել զգայուն, հատուկ և մասշտաբավորվող ախտորոշման համակարգերում։
Այս մոտեցման կարևորությունը հատկապես մեծանում է այն պայմաններում, երբ Tropilaelaps-ը ընդլայնում է իր աշխարհագրական տարածումը, իսկ դրա վաղ հայտնաբերումը կարևոր է մեղվաընտանիքների և փոշոտման համակարգերի պաշտպանության համար։
Ինչո՞ւ է վաղ հայտնաբերումը կարևոր
Tropilaelaps-ը մեղուների մակաբույծ տիզ է, որը հիմնականում զարգանում է փակ ձագի բջիջներում։ Այն արագ է շարժվում և որոշ դեպքերում կարող է դժվարությամբ հայտնաբերվել սովորական մեթոդներով։
2026 թվականի մեկ այլ հետազոտություն տարբեր հայտնաբերման մեթոդներ համեմատելիս ցույց է տվել, որ eDNA նմուշառումը և ակարիցիդով կպչուն թակարդները բարձր զգայունություն են ունեցել, մինչդեռ որոշ ավանդական մեթոդներ ավելի քիչ արդյունավետ են եղել ցածր վարակվածության դեպքում։
Այս պատճառով նոր մոլեկուլային ախտորոշման գործիքները կարող են կարևոր դեր ունենալ հատկապես այն երկրներում, որտեղ մակաբույծի ներթափանցման վտանգը բարձրանում է։
Վտանգը հասնում է նաև տարածաշրջանին
Tropilaelaps mercedesae-ի տարածումը վերջին շրջանում դարձել է եվրոպական և եվրասիական մեղվաբուծության համար աճող մտահոգություն։ WOAH-ը նշում է, որ մակաբույծի տարածման նոր դեպքեր են արձանագրվել Կովկասում և Թուրքիայում, և ընդգծում է վաղ հայտնաբերման ու հսկողության անհրաժեշտությունը։
Apimondia-ն նույնպես 2026 թվականին զգուշացրել էր Արևելյան Եվրոպայում մակաբույծի տարածման ռիսկի մասին՝ նշելով Վրաստանում և Թուրքիայում հայտնաբերված դեպքերը և ընդգծելով տարածաշրջանային պատրաստվածության անհրաժեշտությունը։
Միաժամանակ նոր TaqMan մեթոդը բուժման միջոց չէ։ Այն ախտորոշման գործիք է, որի հնարավոր կիրառությունը մակաբույծի ավելի արագ և նպատակային հայտնաբերումն է։
Հայաստանի համար նման ախտորոշման մեթոդների զարգացումը կարող է կարևոր լինել կանխարգելիչ հսկողության տեսանկյունից՝ հատկապես տարածաշրջանում Tropilaelaps-ի տարածման պայմաններում։