Գարեջրի արտադրությունից հետո մեծ քանակությամբ գարու թաց մնացորդ է առաջանում։ Սովորաբար այն օգտագործվում է որպես անասնակեր կամ պարզապես դառնում է արտադրական թափոն։ Այժմ գիտնականներն ուսումնասիրում են մեկ այլ տարբերակ՝ այդ մնացորդը օգտագործել ձկների կերի մեջ։

Գաղափարի նպատակը երկուսն է՝ նվազեցնել սննդային թափոնը և գտնել ձկնաբուծության համար ավելի մատչելի կերային բաղադրիչ։

Ի՞նչ է մնում գարեջրի արտադրությունից

Գարեջրի պատրաստման ընթացքում գարու հատիկից շաքարները և այլ անհրաժեշտ նյութերը հեռացվում են։ Դրանից հետո մնում է խոնավ, մանրաթելերով և որոշակի քանակությամբ սպիտակուցներով հարուստ զանգված։

Այն հայտնի է որպես brewer’s spent grain (BSG)՝ գարեջրագործական գարու մնացորդ։

Քանի որ այն պարունակում է օրգանական նյութեր և սննդային բաղադրիչներ, գիտնականները փորձում են հասկանալ՝ որքանով է այն պիտանի ձկների կերի համար։

Ինչո՞ւ է սա հետաքրքրում ձկնաբուծությանը

Ձկնաբուծարանում կերը արտադրության ինքնարժեքի ամենակարևոր ծախսերից մեկն է։ Հատկապես ինտենսիվ ակվակուլտուրայում ձկներին անհրաժեշտ է հավասարակշռված կեր՝ բավարար սպիտակուցով, ճարպով, վիտամիններով և հանքանյութերով։

Եթե արտադրական թափոնից հնարավոր լինի ստանալ անվտանգ և սննդային արժեք ունեցող կերային բաղադրիչ, դա կարող է միաժամանակ լուծել երկու խնդիր՝

- նվազեցնել կերի որոշ բաղադրիչների արժեքը,
- նվազեցնել սննդի արտադրությունից առաջացող թափոնների ծավալը։

Հետազոտությունների այս ուղղությունը հատկապես հետաքրքիր է կարպի և այլ քաղցրահամ ջրերի ձկների համար, որոնց կերի բաղադրության մեջ հնարավոր է որոշակի չափով ներառել այլընտրանքային բաղադրիչներ։

Բայց գարեջրի թափոնը պարզապես ձկներին տալ չի կարելի

Այստեղ կարևոր սահմանափակում կա։

Գարու թաց մնացորդը բարձր խոնավություն ունի և արագ փչանում է։ Բացի այդ, այն չի կարող ամբողջությամբ փոխարինել ձկան համար անհրաժեշտ հավասարակշռված կերը։

Հետևաբար անհրաժեշտ է նախ մշակել այն, ուսումնասիրել սննդային բաղադրությունը, անվտանգությունը և որոշել՝ ինչ քանակությամբ կարելի է ավելացնել ձկան կերի մեջ։

Գիտնականների հիմնական հարցերից մեկն էլ հենց սա է՝ արդյոք BSG-ի օգտագործումը չի վատացնի ձկների աճը, կերի յուրացումը և ջրի որակը։

Հայաստանի համար սա նույնպես հետաքրքիր ուղղություն է

Հայաստանում գործում են ինչպես ձկնաբուծական տնտեսություններ, այնպես էլ գարեջրի արտադրություններ։ Եթե ապագայում տեխնոլոգիան ապացուցի իր արդյունավետությունն ու անվտանգությունը, կարելի է մտածել տեղական արտադրական թափոնը տեղական ձկնաբուծության կերային շղթա վերադարձնելու մասին։

Այս մոտեցումը համապատասխանում է շրջանաձև տնտեսության գաղափարին․ մի արտադրության մնացորդը դառնում է մեկ այլ արտադրության հումք։

Այսինքն՝ գարեջրի գործարանի համար թափոն հանդիսացող նյութը կարող է վերածվել ձկնաբուծարանի համար արժեք ունեցող բաղադրիչի։

Կարևոր է նշել․ սա դեռ հետազոտական ուղղություն է, և գարեջրի արտադրության մնացորդը չի կարելի ինքնուրույն օգտագործել որպես ձկան ամբողջական կեր։ Անհրաժեշտ են սննդային, անասնաբուժական և ջրի որակի համապատասխան ուսումնասիրություններ։

Աղբյուր՝ ակվակուլտուրայի ոլորտի վերջին հետազոտական հրապարակումներ։