Կաթնատու անասնապահության մեջ արհեստական բանականության կիրառման նոր օրինակ է ներկայացվել Նոր Զելանդիայում։ Herd-i ընկերության մշակած տեսախցիկային համակարգը կովերի շարժումների և մարմնի վիճակի վերլուծության միջոցով օգնում է վաղ հայտնաբերել առողջական խնդիրները, մասնավորապես՝ կաղությունը։
Համակարգը տեղադրվում է կթարանի ելքի մոտ։ Յուրաքանչյուր կթումից հետո տեսախցիկները նկարահանում են կովերի քայլվածքը, իսկ մեքենայական ուսուցման ալգորիթմները գնահատում են կենդանիների շարժունակությունն ու մարմնի լիությունը։ Տվյալները փոխանցվում են ամպային համակարգ, որտեղ ֆերմերը կարող է հետևել յուրաքանչյուր կենդանու ցուցանիշների փոփոխությանը։
Եթե համակարգը նկատում է քայլվածքի կամ մարմնի վիճակի շեղումներ, համապատասխան ազդանշան է ուղարկում ֆերմերին։ Վերջինս կարող է կենդանուն առանձնացնել լրացուցիչ զննման կամ անասնաբույժի միջամտության համար։
Հակաբիոտիկների օգտագործումը նվազել է 41 տոկոսով
Farm Progress-ի նոյեմբերի 5-ի հրապարակման համաձայն՝ Նոր Զելանդիայի Darnley Dairy տնտեսությունում իրականացված անկախ գնահատման ընթացքում համեմատվել են համակարգի ներդրումից առաջ և հետո երեքական կաթնատու սեզոնների տվյալները։
Արդյունքները ցույց են տվել, որ կաղության բուժման կարիք ունեցող կովերի թիվը նվազել է 38 տոկոսով, իսկ կաղության բուժման նպատակով հակաբիոտիկների կիրառման դեպքերը՝ 41 տոկոսով։
Ըստ գնահատման՝ յուրաքանչյուր սեզոնին միջինում 82-ով պակաս կով է բուժման կարիք ունեցել, իսկ հակաբիոտիկների կիրառման դեպքերը նվազել են մոտ 40-ով։
Կարևոր է նշել, որ այս ցուցանիշները վերաբերում են մեկ տնտեսությունում իրականացված ուսումնասիրությանը և չեն նշանակում, որ նույն արդյունքը երաշխավորված է բոլոր ֆերմաներում։
Տեխնոլոգիան արդեն կիրառվում է ավելի քան 119 հազար կովի համար
Ընկերության ներկայացմամբ՝ Herd-i համակարգը Նոր Զելանդիայում կիրառվում է շուրջ չորսուկես տարի, և յուրաքանչյուր կթման ընթացքում գնահատվում է ավելի քան 119 հազար կով։
Համակարգի մշակման համար օգտագործվել են անասնաբույժների կողմից գնահատված ավելի քան 500 հազար տեսանյութեր՝ կաղությունը հայտնաբերելու ալգորիթմը մարզելու նպատակով։ Մարմնի վիճակի գնահատման մոդելի մշակման համար օգտագործվել է նաև մասնագետների գնահատած շուրջ 1.1 միլիոն տեսախցիկային պատկեր։
Ընկերությունը 2026 թվականի սեպտեմբերին մուտք է գործել ԱՄՆ շուկա և նախատեսում է իր տեխնոլոգիան փորձարկել ամերիկյան 25 կաթնատու տնտեսություններում։
Ի՞նչ կարող է փոխել այս տեխնոլոգիան անասնապահության մեջ
Կովերի կաղությունը ոչ միայն կենդանիների բարեկեցության, այլև տնտեսության արտադրողականության խնդիր է։ Այն կարող է նվազեցնել կերի ընդունումը, կաթնատվությունը և վերարտադրողական արդյունավետությունը՝ միաժամանակ ավելացնելով անասնաբուժական ծախսերը։
Տեսախցիկային համակարգերի առավելությունն այն է, որ կենդանիները գնահատվում են ամեն կթման ժամանակ, այլ ոչ թե միայն այն ժամանակ, երբ ֆերմերը նկատում է ակնհայտ խնդիր։ Սա հնարավորություն է տալիս ավելի շուտ ուշադրություն դարձնել հիվանդության հնարավոր նշաններին և ժամանակին դիմել անասնաբույժի։
Նման տեխնոլոգիաները կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել նաև Հայաստանի կաթնատու տնտեսությունների համար, հատկապես այն տնտեսությունների, որտեղ մեծ նախիրների ամենօրյա վերահսկումը աշխատուժի և ժամանակի զգալի ծախս է պահանջում։ Սակայն դրանց ներդրման արդյունավետությունը կախված կլինի համակարգի արժեքից, տեղական պայմաններում ճշգրտությունից և տնտեսության չափից։