Հայաստանում անասնապահության զարգացման համար միայն լավ ցեղատեսակի կենդանի ունենալը բավարար չէ։ Կարևոր է նաև ճիշտ կերակրել կենդանուն, ժամանակին նկատել հիվանդությունները, հետևել վերարտադրությանը և ճիշտ կազմակերպել նախրի կառավարումը։
Հենց այս հարցերի վրա է կենտրոնացած INLIMA ծրագիրը, որի շրջանակում վերջին շաբաթներին Հայաստանում իրականացվել են մասնագիտական դասընթացներ և ֆերմերային տնտեսությունների այցելություններ։
Ծրագրի շրջանակում PUM-ի փորձագետ Յան Մուսկենսը Հայաստանի տարբեր մարզերում աշխատել է անասնաբույժների, արհեստական սերմնավորման մասնագետների և ֆերմերների հետ։ Ուշադրության կենտրոնում եղել է հատկապես խոշոր եղջերավոր կենդանիների բուծումն ու վերարտադրությունը։
Ինչո՞ւ է վերարտադրությունն այդքան կարևոր
Ֆերմայի համար յուրաքանչյուր կովի առողջ հորթ ունենալը ուղղակիորեն կապված է տնտեսության եկամտի հետ։
Եթե կենդանին ժամանակին չի բեղմնավորվում, ֆերմերը կորցնում է ժամանակ և գումար։ Այդ պատճառով մասնագետները ֆերմերներին սովորեցնում են ճիշտ ճանաչել կենդանու էստրուսի՝ բեղմնավորման համար հարմար շրջանի նշանները և ժամանակին կազմակերպել արհեստական սերմնավորումը։
Միաժամանակ ուշադրություն է դարձվում կենդանու սնուցմանը, հիվանդությունների կանխարգելմանը, գենետիկային և նախրի հաշվառմանը։ Այս գործոնները միասին են որոշում, թե որքան արդյունավետ կլինի տնտեսությունը։
Գիտելիքը՝ ֆերմա
INLIMA-ի մոտեցումը միայն դասընթացներով չի սահմանափակվում։ Մասնագետները դուրս են գալիս ֆերմաներ, աշխատում տեղում և քննարկում կոնկրետ խնդիրները։
Ծրագրի շրջանակում Հայաստանում արդեն իրականացվել են նաև միջազգային փորձի կիրառման այլ քայլեր։ Սեպտեմբերին Հայաստան է ներմուծվել Fleckvieh ցեղի խոշոր եղջերավոր կենդանի, որոնք ձեռք են բերել երկու ֆերմերներ։ Այս ցեղը համարվում է երկակի նշանակության՝ ունի և՛ կաթի, և՛ մսի արտադրության ներուժ։
Ո՞ւմ համար է ծրագիրը
INLIMA-ն իրականացվում է Հայաստանի մի շարք մարզերում և նախատեսված է մոտ 7,800 անասնապահ տնտեսությունների համար։ Ծրագրի ընդհանուր նպատակն է բարելավել անասնապահության կառավարումը, բուծման տեխնոլոգիաները և ֆերմերների հասանելիությունը կաթի ու մսի շուկաներին։
Ծրագիրն իրականացնում է «Ռազմավարական զարգացման գործակալություն» ՀԿ-ն՝ Ավստրիական զարգացման գործակալության ֆինանսավորմամբ։
Պարզ ասած՝ INLIMA-ի գաղափարը սա է․ լավ ցեղատեսակը միայն սկիզբն է։ Եթե ֆերմերը ճիշտ է կերակրում, ճիշտ է կառավարում նախիրը և ժամանակին կազմակերպում կենդանիների վերարտադրությունը, նույն թվով կենդանիներից հնարավոր է ստանալ ավելի լավ արդյունք։