Ոտք-բերան հիվանդության տարածման վտանգը շարունակում է մնալ անասնապահության համար լուրջ խնդիր։ Կիպրոսում հիվանդության հետևանքով արդեն 121 տնտեսություն է տուժել, ոչնչացվել է ավելի քան 80 հազար կենդանի, իսկ Ադրբեջանը կանխարգելիչ միջոցառումների շրջանակում միայն Աղջաբադի շրջանում նախատեսում է պատվաստել 290 հազար խոշոր և մանր եղջերավոր կենդանի։
Կիպրոսում՝ նոր հնարավոր օջախների հարց
Կիպրոսում Եվրահանձնաժողովի անասնաբուժական փորձագետները խորհուրդ են տվել Աուգորուի և Պենտակոմոյի երկու ոչխարաբուծական և այծաբուծական տնտեսությունները պաշտոնապես հայտարարել ոտք-բերան հիվանդության օջախներ։ Վերջնական որոշումը պետք է կայացնի երկրի անասնաբուժական ծառայության ղեկավարը։
Հետաքրքիրն այն է, որ որոշ կենդանիների մոտ լաբորատոր հետազոտությունները ցույց են տվել վիրուսի հետ շփման հետքեր, մինչդեռ PCR թեստերը բացասական են եղել և ակնհայտ կլինիկական ախտանշաններ չեն արձանագրվել։
Աուգորուում առաջին հետազոտության ժամանակ 50 կենդանուց 33-ը՝ 66%-ը, շճաբանական թեստով դրական արդյունք է ունեցել։ Կրկնակի ստուգման ժամանակ դրական էր 263 նմուշից 129-ը՝ մոտ 49%-ը։
Պենտակոմոյում առաջին ստուգման ժամանակ նույնպես 50 կենդանուց 33-ի՝ 66%-ի, մոտ արձանագրվել է դրական արդյունք, իսկ հետագա ստուգումների ժամանակ ցուցանիշը հասել է 74%-ի։
ԵՄ փորձագետները հատկապես ուշադրություն են դարձրել այն հանգամանքին, որ ոչխարների և այծերի մոտ հիվանդությունը կարող է տարածվել նույնիսկ առանց արտահայտված կլինիկական ախտանշանների։
80 133 կենդանի՝ ոչնչացված
Կիպրոսում բռնկման հետևանքով արդեն 80 133 կենդանի է ոչնչացվել։ Դրանցից՝
- 52 632-ը՝ ոչխար և այծ,
- 3 018-ը՝ խոշոր եղջերավոր,
- 24 483-ը՝ խոզ։
Հիվանդության հետ կապված տուժած տնտեսությունների թիվը հասել է 121-ի։ Ֆերմերներին վճարված փոխհատուցումները արդեն անցել են 17.5 մլն եվրոն։
Կիպրոսի համաճարակաբանական հսկողությունը շարունակվում է և նախատեսվում է ավարտել հոկտեմբերի կեսերին։
Ադրբեջանում՝ 290 հազար կենդանու պատվաստում
Միաժամանակ տարածաշրջանի մեկ այլ երկրում՝ Ադրբեջանում, իրականացվում են ոտք-բերան հիվանդության դեմ կանխարգելիչ միջոցառումներ։
Աղջաբադի շրջանում նախատեսվում է պատվաստել 80 հազար խոշոր եղջերավոր և 210 հազար մանր եղջերավոր կենդանի, ընդհանուր՝ 290 հազար կենդանի։ Ադրբեջանի գյուղատնտեսական ծառայությունների գործակալության ներկայացուցիչ Ֆարիդ Օսմանլին նշել է, որ միջոցառումներն իրականացվում են պետական ծրագրի շրջանակում։
Այսպիսով, Ադրբեջանում խոսքը տվյալ հրապարակման համաձայն կանխարգելիչ պատվաստման ծրագրի մասին է, ոչ թե Աղջաբադում 290 հազար կենդանու վարակման։
Ինչ է ցույց տալիս տարածաշրջանի փորձը
Կիպրոսի և Ադրբեջանի մոտեցումները տարբեր իրավիճակների օրինակներ են։ Կիպրոսում պայքարը կապված է արդեն արձանագրված հիվանդության լայնածավալ հետևանքների, կենդանիների ոչնչացման և ֆերմերների փոխհատուցման հետ։ Ադրբեջանում շեշտը տվյալ շրջանում դրված է կանխարգելման՝ մեծածավալ պատվաստման վրա։
Ոտք-բերան հիվանդության դեմ պայքարում կարևոր են ոչ միայն պատվաստումները, այլև կենդանիների տեղաշարժի վերահսկումը, տնտեսությունների կենսաանվտանգությունը, նոր կենդանիների ներմուծման վերահսկումը և հիվանդության կասկածի դեպքում արագ արձագանքը։ Համաշխարհային կենդանիների առողջության կազմակերպությունը (WOAH) որպես կանխարգելման միջոցներ առանձնացնում է նաև կենսաանվտանգությունը, պատվաստումը, տեղաշարժի վերահսկումը և սահմանային հսկողությունը։
Կիպրոսի փորձը ցույց է տալիս, թե որքան մեծ կարող են լինել հիվանդության տնտեսական հետևանքները, երբ այն տարածվում է բազմաթիվ տնտեսություններում։ Իսկ Ադրբեջանի օրինակը ցույց է տալիս կանխարգելիչ միջոցառումների մասշտաբը՝ մեկ շրջանում հարյուր հազարավոր կենդանիների ընդգրկմամբ։
Հայաստանի համար այս տարածաշրջանային զարգացումները կարևոր են հատկապես կենդանիների տեղաշարժի, ներմուծման և անասնաբուժական վերահսկողության տեսանկյունից։