Գիտնականները արհեստական բանականության միջոցով փորձում են լուծել գյուղատնտեսության հակասական խնդիրներից մեկը՝ ինչպես պաշտպանել մեղուներին թունաքիմիկատներից՝ առանց մշակաբույսերի պաշտպանությունը թուլացնելու։
Կալիֆոռնիայի Ռիվերսայդի համալսարանի հետազոտողները մեքենայական ուսուցման միջոցով ուսումնասիրել են ավելի քան 50 միլիոն քիմիական միացություն և առանձնացրել շուրջ 130 նյութ, որոնք կարող են մեղուներին հեռու պահել թունաքիմիկատով մշակված տարածքներից։ Հետազոտությունը հրապարակվել է eLife գիտական ամսագրում։
Գաղափարը ոչ թե մեղուներին վնասելն է, այլ նրանց հեռացնելը
Մեղուները մեծապես ապավինում են հոտառությանը։ Հետազոտողները ստեղծել են մեքենայական ուսուցման մոդել, որը քիմիական նյութերի կառուցվածքի և մեղուների նախկին վարքագծային տվյալների հիման վրա կանխատեսում է՝ որ նյութերից կարող են մեղուները խուսափել։
Մոդելը սկզբում փորձարկվել է սահմանափակ թվով նյութերի վրա, ապա նոր փորձերի արդյունքները կրկին ներառվել են համակարգում՝ կանխատեսումները բարելավելու համար։ Այդ գործընթացից հետո իրականացվել է միլիոնավոր միացությունների համակարգչային սկրինինգ։
Յոթ նյութ փորձարկվել է դաշտային պայմաններում
Առանձնացված թեկնածուներից լավագույնները ստուգվել են լաբորատորիայում, իսկ յոթ նյութ՝ ազատ թռչող մեղուների մասնակցությամբ դաշտային փորձարկումներում։
Հետազոտողների տվյալներով՝ բոլոր յոթը մեղուներին հեռացրել են փորձարկվող տարածքից՝ առանց փորձի պայմաններում նրանց վնասելու։ Գիտնականների նպատակն այն է, որ ապագայում նման նյութերը հնարավոր լինի օգտագործել թունաքիմիկատների հետ՝ մեղուների շփումը մշակված բույսերի հետ նվազեցնելու համար։
Սա դեռ պատրաստ գյուղատնտեսական տեխնոլոգիա չէ
Կարևոր է, որ հետազոտությունը դեռ լուծում չէ, որը կարելի է անմիջապես կիրառել դաշտում։ Գիտնականները խոսում են հնարավոր նոր մոտեցման մասին, որը հետագա փորձարկումների դեպքում կարող է հանգեցնել մեղուներին ավելի քիչ վտանգող բույսերի պաշտպանության մեթոդների։
Հետազոտության հեղինակներից մի քանիսը նաև արտոնագրային հայտի համահեղինակներ են, իսկ աշխատանքը ֆինանսավորվել է California Research Alliance by BASF-ի դրամաշնորհով։
Ինչ կարող է փոխվել գյուղատնտեսությունում
Եթե այս մոտեցումը հետագա փորձարկումներով հաստատվի, գյուղատնտեսական արտադրողը տեսականորեն կարող է ունենալ նոր գործիք՝ թունաքիմիկատով մշակման ժամանակ մեղուների այցելությունը ժամանակավորապես նվազեցնելու համար, այլ ոչ թե միայն ընտրելու՝ օգտագործե՞լ քիմիական պաշտպանություն, թե՞ հրաժարվել դրանից։
Այս դեպքում AI-ն ոչ թե փոխարինում է ֆերմերին, այլ օգնում է շատ մեծ քանակությամբ քիմիական տարբերակներից արագ առանձնացնել այն նյութերը, որոնք արժե հետագայում փորձարկել։
Սա հատկապես կարևոր է այն մշակաբույսերի համար, որոնց բերքատվությունը մեծապես կախված է փոշոտողներից։