Անասնապահության ոլորտում թվային տեխնոլոգիաները աստիճանաբար տեղափոխվում են ֆերմայի կառավարման կենտրոն։ Եթե նախկինում ֆերմերը կենդանու առողջական վիճակի, կերակրման կամ վարքագծի փոփոխությունները հիմնականում գնահատում էր տեսողական դիտարկմամբ, ապա այսօր այդ գործընթացում ավելի մեծ դեր են ստանում սենսորները և կենդանիների համար նախատեսված «խելացի» սարքերը։
Դրանցից մեկը խելացի օձիքն է, որը տեղադրվում է կենդանու պարանոցին և կարող է հավաքել տվյալներ նրա շարժունակության, ակտիվության, հանգստի և վարքագծի վերաբերյալ։
Ինչպե՞ս է աշխատում խելացի օձիքը
Սարքը հագեցած է տարբեր սենսորներով և պարբերաբար արձանագրում է կենդանու շարժումները։ Հավաքված տվյալները փոխանցվում են համակարգչային կամ բջջային հավելված, որտեղ հատուկ ծրագրերը դրանք վերլուծում են։
Կենդանու սովորական վարքագծից շեղումը կարող է ֆերմերին ազդանշան տալ, որ անհրաժեշտ է ավելի մանրամասն ստուգել տվյալ կենդանուն։
Օրինակ՝ եթե կովը սովորականից ավելի քիչ է շարժվում, երկար ժամանակ չի կանգնում կամ փոխվում է նրա ակտիվության ռեժիմը, համակարգը կարող է համապատասխան ծանուցում ուղարկել ֆերմերին։
Այս մոտեցման հիմնական առավելությունն այն է, որ խնդիրը հնարավոր է հայտնաբերել մինչև տեսանելի ախտանշանների ի հայտ գալը։
Խելացի օձիքը՝ կովի վերարտադրության վերահսկման գործիք
Այս տեխնոլոգիայի կարևոր կիրառություններից մեկը կենդանիների վերարտադրության կառավարումն է։
Կովերի ակտիվության փոփոխությունները կարող են օգտագործվել էստրուսի՝ սեռական ցիկլի համապատասխան փուլը հայտնաբերելու համար։ Համակարգը կարող է ֆերմերին տեղեկացնել, որ կենդանին գտնվում է բեղմնավորման համար համապատասխան ժամանակահատվածում։
Սա հատկապես կարևոր է մեծ տնտեսություններում, որտեղ տասնյակ կամ հարյուրավոր կենդանիների վարքագիծը ձեռքով մշտապես վերահսկելը դժվար է։
Արդյունքում տեխնոլոգիան կարող է օգնել նվազեցնել բաց թողնված բեղմնավորման դեպքերը և ավելի արդյունավետ կազմակերպել նախիրը։
Ոչ միայն առողջություն, այլև արտադրողականություն
Խելացի սարքերի նպատակը միայն հիվանդ կենդանուն հայտնաբերելը չէ։
Կենդանիների ակտիվության և վարքագծի մասին տվյալները կարող են օգտագործվել նաև ֆերմայի կառավարման որոշումների համար։ Տվյալների երկարաժամկետ հավաքագրումը հնարավորություն է տալիս հասկանալ՝ ինչպես են փոխվում կենդանիների վարքագիծը և արտադրողականությունը՝ կախված կերից, եղանակից, պայմաններից կամ այլ գործոններից։
Այս մոտեցումը անասնապահությունը աստիճանաբար տեղափոխում է տվյալների վրա հիմնված կառավարման։
RFID-ը՝ կենդանու թվային նույնականացման համար
Խելացի օձիքների հետ մեկտեղ զարգանում են նաև RFID տեխնոլոգիաները։
RFID-ը հնարավորություն է տալիս յուրաքանչյուր կենդանուն տալ թվային նույնականացում։ Այդ ID-ն կարող է կապվել կենդանու մասին տվյալների հետ՝ ծննդյան ամսաթիվ, ցեղատեսակ, պատվաստումներ, բուժումներ, վերարտադրության պատմություն և արտադրողականության ցուցանիշներ։
Այսպիսի համակարգը հատկապես կարևոր է կենդանիների հետագծելիության համար։
Եթե տնտեսությունում հիվանդություն է հայտնաբերվում, թվային գրանցումները կարող են օգնել պարզել կենդանու տեղաշարժերը և կապերը մյուս կենդանիների հետ։
Ինչո՞ւ սա կարող է կարևոր լինել Հայաստանի համար
Հայաստանի անասնապահության ոլորտում նման տեխնոլոգիաների կիրառումը դեռևս լայն տարածում չունի, հատկապես փոքր և միջին տնտեսություններում։ Սակայն տեխնոլոգիան կարող է հետաքրքիր լինել նաև հայկական ֆերմերների համար։
Հայաստանում բազմաթիվ տնտեսություններ աշխատում են սահմանափակ աշխատուժով։ Մի քանի տասնյակ կենդանուց բաղկացած նախիրը մշտապես վերահսկելը ժամանակատար է, իսկ մեծ տնտեսություններում այդ խնդիրը ավելի է բարդանում։
Խելացի օձիքը կարող է ֆերմերին տալ մի պարզ հնարավորություն՝ կենդանիների մասին ավելի շատ տեղեկություն ստանալ՝ առանց յուրաքանչյուր կենդանուն ամբողջ օրը հետևելու։
Միաժամանակ պետք է հաշվի առնել սարքավորումների արժեքը, ինտերնետային կապի և տվյալների փոխանցման հնարավորությունները, ծրագրային ապահովման հասանելիությունը և ֆերմերների թվային հմտությունները։
Անասնապահությունը՝ դեպի «խելացի ֆերմա»
Խելացի օձիքները միայն մեկ օրինակ են այն փոփոխությունների, որոնք տեղի են ունենում ժամանակակից անասնապահությունում։
Սենսորները, RFID նույնականացումը, ավտոմատ կերակրման համակարգերը, կաթի արտադրության թվային մոնիթորինգը և արհեստական բանականության վրա հիմնված վերլուծական գործիքները աստիճանաբար ստեղծում են «խելացի ֆերմայի» մոդել։
Այդ մոդելում ֆերմերը որոշումները կայացնում է ոչ միայն սեփական փորձի և դիտարկումների, այլև կենդանիներից ստացվող իրական ժամանակի տվյալների հիման վրա։
Հայաստանի համար հարցն արդեն միայն այն չէ, թե արդյոք նման տեխնոլոգիաները հասանելի են։ Ավելի կարևոր է հասկանալ՝ կարո՞ղ են դրանք նվազեցնել անասնապահության ինքնարժեքը, բարձրացնել կենդանիների առողջության վերահսկողությունը և ավելացնել ֆերմերների եկամուտը։
Եթե տեխնոլոգիայի ներդրման ծախսը արդարացվում է հիվանդությունների վաղ հայտնաբերմամբ, վերարտադրության ավելի արդյունավետ կառավարմամբ և արտադրողականության աճով, ապա խելացի օձիքը կարող է դառնալ ոչ թե պարզապես նոր տեխնոլոգիական սարք, այլ ժամանակակից անասնապահական տնտեսության կառավարման գործիք։
Անասնապահության ապագան, ամենայն հավանականությամբ, լինելու է ոչ միայն ավելի շատ կենդանի պահելը, այլ յուրաքանչյուր կենդանու մասին ավելի շատ և ավելի ճշգրիտ տվյալներ ունենալը։