Հայաստանում առաջիկա օրերին սպասվող բարձր ջերմաստիճանը վտանգ է ոչ միայն մարդկանց, այլև գյուղատնտեսական կենդանիների համար։ Հատկապես խոշոր եղջերավոր անասունների դեպքում երկարատև շոգը կարող է առաջացնել ջերմային սթրես, նվազեցնել կերի ընդունումը, կաթնատվությունը և վերարտադրողական ցուցանիշները։
Մասնագետների խորհուրդների համաձայն՝ բարձր ջերմաստիճանի պայմաններում անասնապահների համար առաջնահերթ պետք է դառնան երեք գործոն՝ ջուր, ստվեր և օդի շրջանառություն։
Ինչ է տեղի ունենում անասունի օրգանիզմում
Շոգի ժամանակ կենդանին փորձում է նվազեցնել մարմնի ջերմաստիճանը։ Դրա հետևանքով ավելանում է շնչառությունը, կենդանին ավելի շատ ջուր է խմում և հաճախ նվազեցնում է կերի ընդունումը։
Կաթնատու կովերի դեպքում սա կարող է ուղղակիորեն անդրադառնալ կաթնատվության վրա։ Երկարատև ջերմային սթրեսը կարող է նաև բացասաբար ազդել կենդանիների վերարտադրողականության և ընդհանուր առողջության վրա։
Առաջին և ամենակարևոր քայլը՝ ջուր
Շոգ եղանակին կենդանիների ջրի պահանջարկը զգալիորեն աճում է։ Հետևաբար ջուրը պետք է լինի ոչ միայն բավարար քանակությամբ, այլև մաքուր, թարմ և կենդանիների համար մշտապես հասանելի։
Կաթնատու կովերի մոտ շոգ եղանակին ջրի սպառումը կարող է զգալիորեն ավելանալ։ Այդ պատճառով ֆերմերներին խորհուրդ է տրվում լրացուցիչ ջրամատակարարման հնարավորություններ ապահովել հատկապես այն վայրերում, որտեղ կենդանիները կերակրվում են կամ գտնվում են կթից հետո։
Ջրամատակարարման տարաները պետք է պարբերաբար մաքրել, որպեսզի բարձր ջերմաստիճանի պայմաններում ջուրը չդառնա վարակների տարածման աղբյուր։
Ստվերը կարող է էական տարբերություն ստեղծել
Եթե կենդանիները արոտավայրում են, անհրաժեշտ է ապահովել բնական կամ արհեստական ստվեր։
Ծառերի ստվերը կարող է լավ լուծում լինել, իսկ դրա բացակայության դեպքում կարելի է օգտագործել հատուկ ծածկ կամ ստվերային կառույց։ Կենդանիներին հատկապես կարևոր է պաշտպանել արևի ուղիղ ճառագայթներից օրվա ամենաշոգ ժամերին։
Գոմերում նույնպես անհրաժեշտ է հնարավորինս նվազեցնել արևի ուղղակի ազդեցությունը և ապահովել օդի ազատ շրջանառություն։
Օդափոխությունը նույնքան կարևոր է
Փակ կամ կիսափակ անասնաշենքերում բարձր ջերմաստիճանը կարող է ավելի արագ բարձրացնել ջերմային սթրեսի վտանգը։
Մասնագետները խորհուրդ են տալիս հնարավորության դեպքում բացել շենքի կողային հատվածները, ապահովել բնական օդափոխություն, իսկ անհրաժեշտության դեպքում օգտագործել օդափոխիչներ։
Օդափոխիչների օգտագործումը հատկապես կարևոր է այն տնտեսություններում, որտեղ կենդանիները պահվում են փակ տարածքներում։
Ջրով սառեցումը՝ միայն օդափոխության պայմաններում
Շատ ֆերմերներ շոգի ժամանակ փորձում են կենդանիներին ջրով սառեցնել։ Դա կարող է օգնել, սակայն մասնագետները զգուշացնում են, որ միայն կենդանուն թրջելը բավարար չէ։
Ջուրը պետք է կարողանա գոլորշիանալ, իսկ դրա համար անհրաժեշտ է օդի բավարար շարժ։ Հակառակ դեպքում բարձր խոնավությունը կարող է նույնիսկ վատացնել իրավիճակը։
Ուստի ջրցան համակարգերը կամ ցողիչները ցանկալի է համադրել օդափոխիչների և լավ օդափոխվող տարածքի հետ։
Շոգին փոխվում է նաև կերակրման վարքագիծը
Բարձր ջերմաստիճանի պայմաններում կենդանիները սովորաբար ավելի քիչ են ուտում։ Դրա հետևանքով կարող է նվազել կաթի արտադրությունը և կենդանու ընդհանուր արտադրողականությունը։
Այդ պատճառով ֆերմերներին խորհուրդ է տրվում շոգ օրերին հատուկ ուշադրություն դարձնել կերի որակին և հասանելիությանը։ Կենդանիները հաճախ ավելի ակտիվ են սնվում օրվա ավելի զով ժամերին՝ երեկոյան և գիշերը։
Ինչի՞ն ուշադրություն դարձնել
Ջերմային սթրեսի հնարավոր նշաններից են՝
արագ կամ ծանր շնչառությունը,
ուժեղ հևոցը,
կերի ընդունման նվազումը,
ջրի սպառման ավելացումը,
թուլությունը,
կենդանիների կուտակվելը ստվերային կամ ջրային տարածքների մոտ,
կաթնատվության նվազումը։
Ծանր դեպքերում ջերմային սթրեսը կարող է լուրջ վտանգ ներկայացնել կենդանու առողջության և կյանքի համար։
Հայաստանի ֆերմերների համար սա արդեն գործնական հարց է
Առաջիկա շոգ օրերին անասնապահների համար կարևոր է ոչ թե սպասել, մինչև կենդանիների մոտ ջերմային սթրեսի նշաններ հայտնվեն, այլ նախապես պատրաստել պայմանները։
Մաքուր ջուր + ստվեր + լավ օդափոխություն՝ երեք հիմնական քայլերն են, որոնց վրա պետք է կենտրոնանալ։
Հատկապես փոքր և միջին տնտեսությունների դեպքում նույնիսկ պարզ միջոցները՝ ստվերային ծածկը, լրացուցիչ ջրամանները և գոմի օդափոխության բարելավումը, կարող են օգնել նվազեցնել շոգի ազդեցությունը կենդանիների վրա։
Արդյունքում շոգին կենդանիների պաշտպանությունը ոչ միայն կենդանիների բարեկեցության, այլև կաթի, մսի և ֆերմայի եկամտաբերության պահպանման հարց է։